Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24/6/2025 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công và Thông tư liên tịch số 09 ngày 03/11/2025 của Liên ngành Trung ương hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hải Phòng đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm đưa Nghị quyết vào thực tiễn công tác.

Ngay sau khi Nghị quyết có hiệu lực thi hành, lãnh đạo đơn vị đã tổ chức quán triệt đầy đủ nội dung, ý nghĩa và yêu cầu của Nghị quyết đến toàn thể cán bộ, Kiểm sát viên, công chức trong đơn vị; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện, tổ chức hội nghị ký kết Quy chế phối hợp giữa Viện kiểm sát với UBND các xã, phường trên địa bàn nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp trong việc phát hiện, xử lý các hành vi xâm phạm lợi ích công, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Ngày 02/12/2025, thông qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử vụ án dân sự về việc “Tranh chấp hợp đồng đặt cọc” giữa nguyên đơn ông Nguyễn Thế Nguyên và bị đơn ông Nguyễn Trí Viện và bà Đào Thị Văn, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hải Phòng phát hiện dấu hiệu vi phạm trong công tác quản lý đất công ích của Uỷ ban nhân dân xã Tân Dương (nay là Uỷ ban nhân dân phường Thuỷ Nguyên): phần diện tích 1.260m² đất công ích do ông Nguyễn Việt Tiệp (con trai ông Nguyễn Trí Viện) ký hợp đồng thuê với UBND xã Tân Dương có dấu hiệu chưa được quản lý chặt chẽ sau khi hết thời hạn thuê đất, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát nguồn thu ngân sách Nhà nước. Trước tình hình đó, Kiểm sát viên đã kịp thời báo cáo lãnh đạo đơn vị tiến hành xác minh, làm rõ các nội dung liên quan như: sau khi hợp đồng thuê đất hết hạn đã được gia hạn hay chấm dứt theo quy định hay chưa; việc thu tiền thuê đất, tiền hoa lợi công sản đã được thực hiện đầy đủ chưa; hiện trạng quản lý, sử dụng phần diện tích đất thuê như thế nào.

Kết quả xác minh cho thấy, sau khi hết thời hạn hợp đồng thuê đất đến nay, UBND xã Tân Dương, sau đó là UBND phường Dương Quan và nay là UBND phường Thủy Nguyên chưa thực hiện việc cho thuê lại đối với phần diện tích đất nêu trên cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào; đồng thời cũng chưa thực hiện thu các khoản tiền hoa lợi công sản theo quy định.

Để xảy ra tình trạng nêu trên nguyên nhân là do UBND xã Tân Dương, UBND phường Dương Quan và nay là UBND phường Thủy Nguyên chưa thực hiện đúng quy định quản lý Nhà nước về đất đai đối với chế độ quản lý đất công ích, cụ thể:

Cụ thể, sau khi Hợp đồng thuê đất giữa ông Nguyễn Việt Tiệp và UBND xã Tân Dương hết thời hạn vào ngày 31/12/2024, chính quyền địa phương chưa thực hiện các thủ tục gia hạn hoặc chấm dứt hợp đồng theo quy định, đồng thời chưa tiến hành thu hồi diện tích đất công ích đã cho thuê. Trên thực tế, ông Nguyễn Việt Tiệp vẫn tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích đất này nhưng không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, dẫn đến nguy cơ thất thoát nguồn thu ngân sách.

Bên cạnh đó, công tác quản lý, kiểm tra việc sử dụng đất công ích chưa được thực hiện chặt chẽ. Mặc dù hợp đồng thuê đất xác định mục đích sử dụng là trồng cây hằng năm, tuy nhiên thực tế diện tích đất không được đưa vào sản xuất nông nghiệp, không có cây trồng hay hoạt động canh tác trên đất. Điều này cho thấy việc rà soát, kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm trong quản lý, sử dụng đất đai tại địa phương chưa được quan tâm đúng mức.

Việc thiếu chặt chẽ trong quản lý đất công ích cùng với nhận thức pháp luật hạn chế của người sử dụng đất đã dẫn đến việc các bên thực hiện thỏa thuận chuyển nhượng đối với diện tích đất công ích thuê của Nhà nước - là loại đất không thuộc trường hợp được phép chuyển nhượng theo quy định pháp luật. Đây cũng là một trong những nguyên nhân phát sinh tranh chấp dân sự giữa ông Nguyễn Thế Nguyên với ông Nguyễn Trí Viện và bà Đào Thị Văn.

Để kịp thời chấn chỉnh, khắc phục những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý, sử dụng đất công ích trên địa bàn, bảo đảm việc quản lý đất đai đúng quy định pháp luật, góp phần bảo vệ lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, ngày 06/5/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hải Phòng đã ban hành Kiến nghị số 14 đối với Chủ tịch UBND phường Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng.

Nội dung kiến nghị yêu cầu UBND phường Thủy Nguyên tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm nhằm nâng cao trách nhiệm của các tập thể, cá nhân trong công tác quản lý đất đai; tăng cường kiểm tra, giám sát việc tham mưu, thực hiện cho thuê đất công ích trên địa bàn. Đồng thời, thực hiện rà soát, truy thu số tiền sử dụng diện tích đất công ích mà ông Nguyễn Việt Tiệp chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính kể từ ngày 01/01/2025 đến nay để nộp ngân sách Nhà nước theo quy định.

Sau khi tiếp nhận kiến nghị, Chủ tịch UBND phường Thủy Nguyên đã nghiêm túc tiếp thu và triển khai thực hiện các nội dung được Viện kiểm sát kiến nghị.

Thông qua vụ việc cho thấy vai trò tích cực, chủ động của Viện kiểm sát nhân dân trong công tác kiểm sát hoạt động tư pháp, bảo vệ lợi ích công, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước tại địa phương. Từ thực tiễn giải quyết vụ việc cụ thể, Viện kiểm sát không chỉ phát hiện, kiến nghị khắc phục vi phạm mà còn góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, phòng ngừa tranh chấp, vi phạm phát sinh trong đời sống xã hội.

Trong thời gian tới, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 – Hải Phòng sẽ tiếp tục tăng cường công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; chủ động phát hiện vi phạm để ban hành kiến nghị phòng ngừa; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức của người dân, góp phần xây dựng nền hành chính, tư pháp ngày càng minh bạch, hiệu quả, phục vụ Nhân dân.

Đào Thị Ngân, Kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1