Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) hai cấp thành phố Hải Phòng đã được kiện toàn từ việc sáp nhập với hệ thống VKSND tỉnh Hải Dương. Sự điều chỉnh này tạo nên một đơn vị lớn mạnh hơn về tổ chức, phạm vi quản lý rộng hơn, với nhiều thuận lợi song cũng không ít thách thức trong công tác tiếp công dân.

Ảnh: Niêm yết nội quy tiếp công dân mới tại trụ sở VKSND thành phố

Thuận lợi lớn nhất là sự tăng cường về nguồn lực cán bộ, cơ sở vật chất được củng cố. Trước đây, đơn vị Thanh tra – Khiếu tố của VKSND cấp tỉnh tại 02 địa phương đều chỉ có từ 04-05 đồng chí. Tại các VKSND cấp huyện, cũng chỉ có 01-02 đồng chí bao gồm cả lãnh đạo phụ trách thực hiện và chịu trách nhiệm về công tác này. Tuy nhiên, sau khi sáp nhập, cùng với việc tiếp nhận cán bộ công chức từ đơn vị khác chuyển đến, hiện nay, Thanh tra- Khiếu tố của VKSND thành phố Hải Phòng được bố trí 08 đồng chí, trong đó 06 Kiểm sát viên trung cấp, 01 Kiểm sát viên sơ cấp và 01 chuyên viên, các đồng chí đều có nhiều năm kinh nghiệm, trải qua nhiều vị trí công tác nên có kiến thức pháp luật, kỹ năng nghiệp vụ, khả năng xử lý tình huống và khả năng giải thích, thuyết phục, tuyên truyền pháp luật cho công dân đều rất tốt. Tại các đơn vị VKSND khu vực sau sáp nhập, bộ phận khiếu tố cũng được tăng cường từ 03-04 đồng chí bao gồm lãnh đạo, Kiểm sát viên, chuyên viên để cùng san sẻ khối lượng công việc ngày càng tăng. Cùng với đó, việc sáp nhập đã mở rộng phạm vi thẩm quyền nhưng lại giảm đi nhiều đầu mối, giúp việc tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại và xử lý đơn thư được tập trung, chuyên nghiệp hơn. Ngoài ra, việc đặt trụ sở VKSND thành phố tại Hải Phòng với vị trí địa lý thuận lợi – trung tâm kinh tế, công nghiệp, cảng biển – tạo điều kiện cho việc kết nối, phối hợp liên ngành và phục vụ người dân.

Tuy nhiên, khó khăn cũng đặt ra không nhỏ. Việc sáp nhập khiến khối lượng công việc tăng lên rõ rệt, đơn thư tiếp nhận lớn hơn, nhiều vụ việc phức tạp liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, khiếu kiện kéo dài. Sự khác biệt về đặc điểm dân cư, kinh tế – xã hội giữa Hải Phòng và Hải Dương cũng phần nào tạo ra áp lực trong khâu xử lý, đòi hỏi cán bộ phải nâng cao năng lực tiếp dân, kỹ năng hòa giải và giải quyết tình huống. Cùng với đó, qua 02 tháng theo dõi công tác tiếp công dân sau khi sáp nhập, có thể nhận thấy, một số người dân vẫn chưa nắm được vai trò, nhiệm vụ, chức năng của các cơ quan nhà nước nói chung và của Viện kiểm sát các cấp sau sáp nhập. Có trường hợp người dân cho rằng sau sáp nhập, Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng (mới) có thẩm quyền “lớn hơn” so với trước đây, nên công dân có yêu cầu kiểm tra, xem xét lại các quyết định hoặc ý kiến giải quyết của VKSND thành phố Hải Phòng hoặc tỉnh Hải Dương trước sáp nhập. Hay có trường hợp công dân cho rằng VKSND cấp huyện đã “giải thể” nên công dân đã lên trực tiếp VKSND cấp tỉnh để trình bày ý kiến, nguyện vọng. Một tình trạng khác cũng gặp phải sau khi sắp xếp sáp nhập tinh gọn bộ máy đó là công dân không nắm bắt được hồ sơ, tài liệu liên quan đến vụ việc của bản thân, gia đình đang do cơ quan nào thụ lý giải quyết, hoặc cần trình bày ý kiến đến cơ quan nào có thẩm quyền, dẫn đến việc công dân thường đến hoặc gửi đơn vượt cấp đến VKSND thành phố. Điều này thể hiện qua số liệu tiếp công dân tại VKSND thành phố Hải Phòng trong tháng 6/2025 (trước khi sáp nhập) là tương đối ít, chỉ có 03 công dân. Sau khi sáp nhập, chỉ tính riêng số lượng công dân đến trụ sở tiếp công dân của VKSND thành phố tăng lên 10 công dân (tháng 7/2025) và tiếp tục tăng đến 21 công dân (tháng 8/2025), tức là tăng từ 3 đến 7 lần so với thời điểm trước sáp nhập. Ngoài ra, UBND cấp huyện và VKSND cấp huyện đã kết thúc hoạt động từ ngày 01/7/2025, dẫn đến việc không thể tiếp tục thực hiện các Quy chế phối hợp trong tiếp công dân tại trụ sở UBND cùng cấp đã ký kết trước đây. Hiện nay, tại cấp cơ sở, tổ chức của chính quyền địa phương không có tính tương đương với tổ chức của Viện kiểm sát. Do đó, công tác phối hợp tiếp công dân tại cơ sở dự kiến sẽ gặp một số khó khăn. 

Mặc dù vậy, vượt qua những khó khăn nêu trên, VKSND hai cấp thành phố Hải Phòng vẫn duy trì tốt nền nếp công tác tiếp công dân thường xuyên, định kỳ và đột xuất; tăng cường số lượng cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ tiếp công dân, quan tâm bố trí cán bộ có năng lực, trách nhiệm và tác phong, thái độ tốt khi tiếp xúc với công dân. Tại VKSND thành phố đã ban hành Nội quy tiếp công dân mới, sửa đổi bổ sung cho tương thích với quy định pháp luật hiện hành và triển khai, yêu cầu các đơn vị VKSND khu vực sớm sửa đổi bổ sung nội quy tiếp công dân trong giai đoạn mới. Các trường hợp công dân đến đều được tiếp, giải thích thỏa đáng, đúng quy định, có tình có lý. Tinh thần trách nhiệm, thái độ ứng xử chuẩn mực của cán bộ, Kiểm sát viên là điểm sáng được công dân ghi nhận, tạo sự gần gũi, tin cậy với công dân, góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, củng cố niềm tin vào cơ quan tư pháp.

Để tiếp tục làm tốt hơn công tác tiếp công dân, phát huy các kết quả đã đạt được và khắc phục những khó khăn vướng mắc đã nêu, thời gian tới, VKSND thành phố Hải Phòng sẽ thực hiện đồng bộ các giải pháp như: Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền về vai trò, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy của VKSND các cấp để công dân nắm được và thực hiện quyền của mình đúng nơi, đúng cấp; Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng tiếp công dân, nhất là kỹ năng lắng nghe và giải quyết mâu thuẫn; Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý tiếp công dân, quản lý đơn thư để tạo hệ thống dữ liệu lớn, nhằm hướng tới ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân luồng tiếp công dân, tạo Chatbox để công dân có thể đối thoại hoặc trao đổi trực tuyến, giúp công dân không phải đến trực tiếp trụ sở tiếp công dân; Cải thiện cơ sở vật chất phòng tiếp công dân theo hướng hiện đại, thân thiện; Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu trong việc trực tiếp tiếp công dân, giải quyết các vụ việc nổi cộm, kéo dài; Đẩy mạnh phối hợp với chính quyền, ban ngành liên quan để phối hợp giải quyết sớm các vụ việc phức tạp, khiếu nại tố cáo kéo dài.

Có thể thấy, sau sáp nhập, công tác tiếp công dân của VKSND hai cấp thành phố Hải Phòng vừa có thêm nguồn lực, vừa đối diện thách thức mới. Với quyết tâm đổi mới, nâng cao trách nhiệm, VKSND hai cấp thành phố Hải Phòng sẽ tiếp tục giữ vững truyền thống, củng cố niềm tin của nhân dân, góp phần bảo vệ công lý và trật tự xã hội.

Lương Thu Hương – Thanh tra – Khiếu tố, VKSND thành phố.