Hình ảnh minh hoạ

Nội dung vụ án: Lê Văn A (có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự) là bạn bè quen biết anh Lê Văn B (dưới 16 tuổi). Khoảng 13 giờ ngày 09/8/2024, anh B điều khiển xe mô tô BKS 34G1-0xx.yy (có trị giá 25.000.000 đồng) đến nhà A chơi. A nhìn thấy anh B đi xe đến thì nảy sinh ý định sẽ chiếm đoạt chiếc xe bán lấy tiền tiêu. A rủ anh B đi chơi, anh B đồng ý, A điều khiển xe máy chở anh B đi lòng vòng mục đích tìm sơ hở thì chiếm đoạt xe của anh B nhưng chưa chiếm đoạt được. Sau đó A đi xe vào quán nước ở rìa đường gọi nước để A và anh B uống, một lúc sau A đi ra mở cốp xe của anh B tìm chìa khóa xe nhưng không có, anh B đi đến chỗ A đang đứng, thấy anh B đi đến thì A bảo “giờ không có tiền trả tiền nước mày đưa chìa khóa để anh đi vay tiền”, mục đích để anh B đưa chìa khóa thì A sẽ lái xe đi bán (anh B biết nếu đưa chìa khóa xe cho A thì A sẽ lấy xe vì biết trước đó nhiều lần A đã lấy xe của bạn mang cắm không trả lại). Anh B không đưa chìa khóa cho A và bảo “để em đi vay tiền”, A đe dọa “Tao không muốn đánh mày đâu, mày muốn ở đây hay đi về”, anh B sợ hãi ấp dúng nói với A “Anh để em đi vay cho, anh cứ ngồi đây”, A đe dọa tiếp “Mày đưa không, hay để anh cướp xe, anh không muốn cướp xe đâu, Anh mà dong xe đi là mày mỏi đấy”, anh B sợ bị A đánh và sợ bị A lấy mất xe nên lấy chìa khóa xe đưa cho A, A cầm chìa khóa và ngồi lên xe. A bảo anh B “Mày vào gọi thêm bao thuốc đi”, anh B đồng ý. Khi anh B vừa quay người bước đi vào phía trong quán nước được vài bước thì A nhanh chóng phóng xe tẩu thoát, anh B nhìn thấy đuổi theo nhưng không kịp. Anh B đi trình báo vụ việc đến Công an xã B, thành phố H để giải quyết.

Việc định tội danh đối với Lê Văn A có hai quan điểm như sau:

Quan điểm thứ nhất: Lê Văn A phạm tội “Cướp giật tài sản”. Dấu hiệu đặc trưng của tội Cướp giật tài sản là sự công khai nhanh chóng, người phạm tội có hành vi công khai chiếm đoạt tài sản đang trong sự quản lý hoặc sử dụng của người khác bằng thủ đoạn nhanh chóng, bất ngờ, và thường không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ lực, mà dựa vào sự nhanh nhẹn, bất ngờ để khiến nạn nhân không kịp phản ứng. Trong vụ án này mặc dù A có hành vi dùng lời nói đe dọa anh B để bắt anh B giao chìa khóa xe nhưng A chưa chiếm đoạt được chiếc xe. Do vậy A đã phải dùng thủ đoạn là bảo anh B vào lấy hộ bao thuốc lá nhằm tách chủ sở hữu ra khỏi tài sản muốn chiếm đoạt rồi nhanh chóng tẩu thoát nên hành vi của A đã cấu thành tội Cướp giật tài sản theo điểm g khoản 2 Điều 171 BLHS.

Quan điểm thứ hai: Lê Văn A phạm tội “Cưỡng đoạt tài sản”. Điều 170 BLHS quy định “Người nào đe dọa sẽ dùng vũ lực hoặc có thủ đoạn khác uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản thì bị phạt tù từ…”. Lê Văn A đã có hành vi dùng lời nói đe dọa anh B yêu cầu anh B đưa chìa khóa xe để nhằm chiếm đoạt tài sản là chiếc xe mô tô của anh B. Hành vi phạm tội của A cấu thành từ thời điểm có hành vi dùng lời nói đe dọa uy hiếp tinh thần anh B nhằm chiếm đoạt tài sản vì tội Cưỡng đoạt tài sản là tội phạm cấu thành hình thức (tội phạm hoàn thành từ thời điểm có hành vi đe dọa, uy hiếp tinh thần người khác nhằm chiếm đoạt tài sản, bất kể người phạm tội đã thực sự chiếm đoạt được tài sản hay chưa). Trong vụ án này, A đã thực hiện xong việc đe dọa anh B, anh B vì sợ hãi mà đã phải giao chìa khóa xe cho A, sau đó A đã lấy được xe của anh B. Đối với việc A bảo anh B đi vào quán lấy bao thuốc lá rồi phóng xe đi, đây chỉ là thủ đoạn của A để dễ dàng điều khiển xe đi mà không bị anh B ngăn cản. Nếu không có việc “A bảo anh B vào quán lấy bao thuốc và nhanh chóng phóng xe rời đi” thì hành vi của A vẫn cấu thành tội Cưỡng đoạt tài sản (từ thời điểm A có hành vi đe dọa anh B nhằm chiếm đoạt chiếc xe của anh B, khiến anh B sợ hãi mà giao chìa khóa xe cho A). Như vậy, hành vi của A đã cấu thành tội Cưỡng đoạt tài sản, theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 170 của BLHS.

Tác giả đồng tình với quan điểm thứ hai. Đây là tình huống thực tế, còn có nhiều quan điểm trái chiều, tác giả rất mong tiếp tục nhận được ý kiến trao đổi từ các đồng nghiệp để hoàn thiện nhận thức, thống nhất áp dụng pháp luật trong thực tiễn./.

 Thu Nga, Ngô Quế - VKSND khu vực 12