Vừa qua, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Quy định số 207-QĐ/TW về những điều đảng viên không được làm, thay thế cho Quy định số 37-QĐ/TW năm 2021. Về cơ bản, Quy định mới vẫn giữ nguyên bộ khung gồm 19 điều, tiếp tục kế thừa toàn bộ tinh thần cốt lõi trong việc giữ gìn phẩm chất chính trị, đạo đức công vụ và kỷ luật của người đảng viên (sau đây gọi tắt là Quy định 207 và Quy định 37).

Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tiễn công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay, đặc biệt là yêu cầu quyết liệt trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và sự bùng nổ của công nghệ số, Quy định số 207-QĐ/TW đã được bổ sung, chỉnh lý và làm sâu sắc hơn nhiều nội dung quan trọng. Qua nghiên cứu, Quy định mới có những điểm khác biệt và bổ sung nổi bật cần lưu ý như sau:

Một là, nhận diện "Tham nhũng chính sách" và cài cắm lợi ích (Điều 10)

Quy định 37: Chỉ quy định chung về việc tham mưu, ban hành văn bản trái quy định.

Quy định 207: Bổ sung hành vi: "Thiết kế tiêu chí, điều kiện mang tính riêng biệt nhằm tạo lợi thế cho một hoặc một số tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tiếp cận nguồn lực gây ra sự cạnh tranh bất bình đẳng".

Ý nghĩa: Đây là bước tiến lớn nhằm ngăn chặn từ gốc tình trạng "tham nhũng chính sách", "lợi ích nhóm" trong xây dựng pháp luật và phân bổ nguồn lực.

Hai là, chống căn bệnh "sợ trách nhiệm" và lợi dụng chính sách bảo vệ cán bộ (Điều 11)

Quy định 37: Nhấn mạnh vào vi phạm đạo đức công vụ, hành vi bao che hoặc thiếu trách nhiệm.

Quy định 207: Bổ sung trực diện căn bệnh đang gây nhức nhối trong thực tiễn thực thi công vụ: "Né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, nói không đi đôi với làm, không làm, làm việc cầm chừng, chậm trễ".

Đồng thời, quy định mới nghiêm cấm hành vi: "Lợi dụng... chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm... để thực hiện hoặc bao che hành vi vụ lợi, tham nhũng, lãng phí".

Ba là, cập nhật hành vi vi phạm trên không gian mạng và Trí tuệ nhân tạo (Điều 5)

Quy định 207 đã kịp thời bổ sung hành vi: "Sử dụng hạ tầng Internet, mạng xã hội, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo lập, phát tán thông tin sai sự thật".

Ngoài ra, quy định mới nghiêm cấm việc rò rỉ "dữ liệu bí mật" hoặc cung cấp "dữ liệu" sai sự thật (thay cho cụm từ "thông tin, tài liệu" trước đây).

Bốn là, siết chặt kiểm soát tài sản và phòng chống tội phạm kinh tế (Điều 9, 13, 15)

Điều 9: Bổ sung yêu cầu không chỉ kê khai trung thực mà còn phải "giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập có biến động".

Điều 13: Bổ sung các hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng là "trốn thuế, lừa đảo".

Điều 15: Bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi "Tẩu tán tài sản, hợp thức hóa sai phạm".

Năm là, chuẩn hóa công tác nhân sự và chống lạm quyền (Điều 12, 17)

Điều 12: Cấm hành vi "Lợi dụng việc sắp xếp tổ chức bộ máy để bố trí người không đủ năng lực, uy tín vào vị trí có quyền phân bổ nguồn lực".

Điều 17: Bổ sung các hành vi mang tính áp đặt quyền lực trái thẩm quyền như: "Cản trở, áp đặt" và cấm "Không chấp hành kết luận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền".

Sáu là, bao quát quy định về Hôn nhân - Gia đình (Điều 18)

Quy định 37: Liệt kê chi tiết hành vi cấm như "vi phạm chính sách dân số; sống chung với người khác như vợ chồng".

Quy định 207: Bỏ các cách liệt kê cụ thể trên, thay thế bằng cụm từ mang tính khái quát cao và dẫn chiếu pháp luật chung là: "vi phạm quy định về hôn nhân và gia đình".

Đối với các cơ quan tư pháp nói chung và ngành Kiểm sát nhân dân nói riêng, việc quán triệt và nắm vững những quy định mới này không chỉ là yêu cầu bắt buộc về rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức của mỗi Kiểm sát viên, mà còn là cẩm nang quan trọng phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và thực thi pháp luật, qua đó giữ vững kỷ cương của Đảng và pháp luật của Nhà nước./.

Đào Xuân Đông