Những điểm mới đáng chú ý trong quy định về công tác hướng dẫn, giải đáp vướng mắc và báo cáo thỉnh thị trong ngành Kiểm sát nhân dân

23/07/2026

Ngày 30/3/2026, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) tối cao đã ban hành Quyết định số 69/QĐ-VKSTC kèm theo Quy định về công tác hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về pháp luật, nghiệp vụ; báo cáo thỉnh thị, trả lời thỉnh thị trong ngành Kiểm sát nhân dân (thay thế Quyết định số 599/QĐ-VKSTC ngày 06/12/2019). Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách tư pháp và chuyển đổi số, Quy định mới đã kịp thời tháo gỡ những bất cập từ thực tiễn, đồng thời đề ra những nguyên tắc, trình tự chặt chẽ nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành. Qua nghiên cứu, Quy định mới (sau đây gọi tắt là Quy định 69) có một số điểm nổi bật cần lưu ý như sau:

Một là, bổ sung yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số

Nhằm đáp ứng yêu cầu về chuyển đổi số, Điều 3 và Điều 4 Quy định 69 đã chính thức ghi nhận việc "Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, bảo đảm tính hiệu quả". Cụ thể, văn bản đề nghị hướng dẫn, giải đáp vướng mắc và văn bản hướng dẫn có thể được chuyển gửi qua hệ thống Quản lý văn bản và điều hành của ngành, hệ thống phương tiện điện tử có tích hợp chữ ký số. Điều này giúp rút ngắn tối đa thời gian luân chuyển hồ sơ giữa các cấp kiểm sát, đáp ứng yêu cầu giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời.

Hai là, phân định rành mạch các trường hợp bắt buộc thỉnh thị và có thể thỉnh thị

Điều 11 Quy định 69 đã hệ thống hóa và chia tách rõ ràng các nhóm vụ việc. Đáng chú ý, khoản 1 quy định bắt buộc phải báo cáo thỉnh thị đối với các trường hợp trọng tâm như: Vụ án do Ban Chỉ đạo về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực các cấp theo dõi, chỉ đạo (trước khi quyết định/phê chuẩn khởi tố, bắt, tạm giam); vụ việc phức tạp có quan điểm khác biệt giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cấp ủy; vụ án có cán bộ trong Ngành vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, khoản 2 cũng mở rộng các trường hợp có thể thỉnh thị khi có vướng mắc về áp dụng pháp luật mới, điều ước quốc tế hoặc các tranh chấp đất đai nhạy cảm, nguy cơ ảnh hưởng an ninh trật tự. Sự phân định này giúp VKS cấp dưới chủ động hơn, tránh tình trạng lạm dụng thỉnh thị để đùn đẩy trách nhiệm.

Ba là, quy định chế tài chặt chẽ về thời hạn trả lời và cơ chế "báo cáo vượt cấp"

Quy định 69 đã ấn định các mốc thời gian cụ thể nhằm siết chặt kỷ cương công vụ. Theo Điều 13, thời hạn trả lời thỉnh thị của VKSND cấp tỉnh/VKS quân sự cấp quân khu là 05 ngày làm việc; VKSND tối cao/VKS quân sự trung ương là 10 ngày làm việc. Đối với các vụ án khẩn cấp hoặc do Ban Chỉ đạo theo dõi, thời hạn trả lời rút ngắn xuống chậm nhất là 03 ngày làm việc. Đặc biệt, để khắc phục tình trạng chậm trễ giữa các cấp kiểm sát, khoản 5 Điều 6 và khoản 4 Điều 12 bổ sung quy định về quyền của Viện trưởng VKS cấp dưới: Nếu cấp trên không trả lời hoặc chậm trả lời mà không có thông báo bằng văn bản, VKS cấp dưới phải báo cáo Viện trưởng VKS cấp trên; nếu sau khi báo cáo vẫn không được giải quyết, VKS cấp dưới mới có quyền báo cáo lên Viện trưởng VKSND tối cao (hoặc Viện trưởng VKS quân sự trung ương) để xem xét, giải quyết.

Bốn là, thống nhất đầu mối quản lý, theo dõi trong toàn Ngành

Quy định mới làm rõ trách nhiệm của các đơn vị đầu mối trực thuộc VKSND tối cao (Điều 5, Điều 18). Cụ thể: Vụ Pháp chế (Vụ 14) là đầu mối quản lý, tổng hợp kết quả hướng dẫn, giải đáp vướng mắc về pháp luật; trong khi đó, Văn phòng VKSND tối cao chịu trách nhiệm quản lý, tổng hợp tình hình trả lời thỉnh thị. Cơ chế này giúp Lãnh đạo VKSND tối cao dễ dàng đánh giá tổng thể những điểm nghẽn, vướng mắc trên toàn quốc để kịp thời ban hành các văn bản hướng dẫn chung.

Có thể thấy, Quy định ban hành kèm Quyết định số 69/QĐ-VKSTC không chỉ thể hiện tầm nhìn, sự chỉ đạo quyết liệt của Lãnh đạo Viện kiểm sát nhân dân tối cao, mà còn là định hướng nghiệp vụ quan trọng, tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn cho cán bộ, Kiểm sát viên trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Việc quán triệt và áp dụng nghiêm túc quy định này sẽ giúp tập thể Lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp nâng cao bản lĩnh, trách nhiệm quản lý, chỉ đạo, khắc phục tình trạng lạm dụng thỉnh thị để đùn đẩy trách nhiệm; đồng thời đòi hỏi mỗi Kiểm sát viên phải chủ động, sắc bén hơn nữa trong việc nghiên cứu, tham mưu đường lối giải quyết án./.