Gần đây có nhiều đơn tố giác đề nghị Cơ quan pháp luật xử lý hành vi của người xây nhà, trồng cây, các công trình trên diện tích đất lấn chiếm nhưng bị một số những người khác đến đập phá nhà cửa, cây cối trên diện tích đất trên. Ví dụ như đơn của bà Trần Thị Th, thể hiện: Khoảng tháng 8/2018, bà Trần Thị Th tố cáo ông Trần Văn Ph có xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp về quyền sử dụng đất tại bãi màu thuộc thôn Chi Đoan, xã Cộng Hoà, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (nay là xã An Phú, thành phố Hải Phòng). Đến ngày 27/9/2020, bà Th phát hiện ông Ph dùng máy phun thuốc cỏ lên vườn chuối của bà tại bãi màu trên khiến vườn chuối bị cháy lá và chết khô, đồng thời ông Ph còn cùng ông Bùi Xuân Kh và ông Nguyễn Văn Q dùng dao chặt phá 178 cây chuối của bà Th trồng, thiệt hại về tài sản là 3.560.000 đồng.

(Ảnh minh họa)

Hiện nay, có nhiều quan điểm khác nhau về xử lý hành vi trên. Có quan điểm cho rằng, hành vi nêu trên không cấu thành tội phạm do tài sản trồng trên đất không rõ chủ sở hữu, quản lý nên không phải là hành vi Hủy hoại tài sản. Tuy nhiên, cá nhân tác giả có quan điểm như sau:

Hành vi của Bùi Xuân Kh, Nguyễn Văn Q dùng dao chặt phá 178 cây chuối của bà Trần Thị Th trồng trên đất không thuộc sự quản lý, sở hữu của bà Th cũng như của ông Ph có dấu hiệu của tội Hủy hoại tài sản theo quy định tại khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự, vì:

Thứ nhất, cây chuối do bà Th bỏ tiền mua cây giống, phân bón, công chăm sóc nên đó là tài sản hợp pháp của công dân được Nhà nước bảo vệ quyền về tài sản. (Điều 106 BLDS).

Thứ hai, nếu bà Th trồng chuối mà vi phạm trong lĩnh vực quản lý đất đai thì cơ quan có thẩm quyền lập biên bản để xử lý theo quy định của pháp luật.

Thứ ba, nếu tập thể, cá nhân có diện tích đất bị bà Th lấn chiếm để trồng chuối phải xuất trình được tài liệu chứng minh quyền sở hữu, quản lý đến Cơ quan có thẩm quyền để đòi diện tích đất và phải được giải quyết bằng Quyết định của Ủy ban nhân dân hoặc Tòa án nhân dân.

Thứ tư, nhà nước cấm không được “tự xử”, việc “tự xử” gây thiệt hại về tài sản trên 2 triệu đồng đủ yếu tố cấu thành tội Hủy hoại tài sản theo quy định tại khoản 1 Điều 178 Bộ luật Hình sự nên cần thiết phải khởi tố theo quy định của pháp luật.

Đến nay, vấn đề không xác định được đất do ai quản lý thì xác định đất do Nhà nước quản lý (Công văn số 196 ngày 03/10/2023 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về việc Thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử đã nêu giải thích: “Các đối tượng có hành vi lấn chiếm đất và đã xây nhà, công trình, vật kiến trúc trái phép trên đất lấn chiếm. Sau đó có một số đối tượng khác đến tiếp tục lấn chiếm trên các phần đất này và có hành vi đập phá nhà, công trình, vật kiến trúc đã xây dựng trái phép nêu trên thì phạm tội Hủy hoại tài sản hoặc Cố ý làm hư hỏng tài sản”.). Do đó, có thể áp dụng tương tự để giải quyết vụ án nêu trên.

Trên đây là bài viết trao đổi nghiệp vụ của tác giả, rất mong nhận được ý kiến trao đổi, sự đóng góp của các đồng nghiệp./.

Phạm Thị Huệ, VKSND khu vực 9 – Hải Phòng