Đào Thị Huệ - VKSND khu vực 2 - Hải Phòng.

Cùng một vấn đề về thẩm quyền của Tòa án khi tranh chấp thừa kế là bất động sản, Viện kiểm sát nhân dân Tối cao và Tòa án nhân dân Tối cao lại có những giải đáp đối lập nhau.

Công văn số 1476/VKSTC-V9 ngày 23/3/2026 của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao hướng dẫn như sau:

“Vụ án tranh chấp chia di sản thừa kế là bất động sản là vụ án có đối tượng tranh chấp là bất động sản. Do đó, vụ án này thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án nơi có bất động sản (di sản thừa kế) đang tranh chấp.

Tuy nhiên, Công văn 250/TANDTC-PC ngày 28/4/2026 hướng dẫn:

“Trong vụ án tranh chấp thừa kế tài sản thì quan hệ pháp luật cần giải quyết là chia thừa kế, trong vụ án tranh chấp về giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự thì quan hệ pháp luật cần giải quyết là quyền và nghĩa vụ theo giao dịch dân sự, hợp đồng dân sự.

Đối với các vụ tranh chấp thừa kế tài sản là bất động sản thì thẩm quyền của Tòa án được xác định theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 39 BLTTDS 2015, cụ thể là Tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc”.

Cùng một thời điểm, hai cơ quan Tòa án nhân dân Tối cao và Viện kiểm sát nhân dân Tối cao hướng dẫn một vấn đề nhưng có quan điểm đối lập dẫn đến khó khăn trong công tác thụ lý, giải quyết án tranh chấp thừa kế là bất động sản. Nếu xác định sai thẩm quyền thì sẽ là vi phạm nghiêm trọng tố tụng. Viện kiểm sát sẽ kiểm sát thụ lý như nào đối với các vụ án này về vấn đề thẩm quyền?

Cả hai quan điểm hướng dẫn trên đều có tính hợp lý nhất định. Tuy nhiên, cá nhân tôi, tôi đồng tình với  hướng dẫn Công văn số 1476/VKSTC-V9 ngày 23/3/2026 của Viện kiểm sát nhân dân Tối cao. Bởi lẽ:

Pháp luật dân sự hiện hành không có định nghĩa về bất động sản mà chỉ liệu kê các tài sản là bất động sản. Điều 107 BLDS quy định: Bất động sản bao gồm: đất đai; nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai; tài sản khác gắn liền với đất đai, nhà, công trình xây dựng; tài sản khác theo quy định của pháp luật.

Luật đất đai năm 2013 định nghĩa: “Tranh chấp đất đai là tranh chấp về quyền, nghĩa vụ của người sử dụng đất giữa hai hoặc nhiều bên trong quan hệ đất đai”.

Tranh chấp có đối tượng là bất động sản có thể là tranh chấp có đối tượng là đất đai, nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai và tài sản khác gắn liền với chúng. Thẩm quyền giải quyết vụ án dân sự của Tòa án theo lãnh thổ đối với các tranh chấp có đối tượng là bất động sản như đã nêu trên thì chỉ Tòa án nơi có bất động sản có thẩm quyền giải quyết.

Theo đó, Tòa án nơi có bất động sản sẽ có điều kiện tốt nhất để tiến hành việc xác minh nguồn gốc đất, xem xét thẩm định tại chỗ tình trạng thửa đất, định giá tài sản, thực hiện việc thu thập tài liệu chứng cứ mà không cần phải ủy thác thu thập tài liệu chứng cứ mất nhiều thời gian và nhiều khi không đảm bảo đúng yêu cầu của Tòa án nơi ủy thác. Điều này cũng thuận lợi cho việc khởi kiện của đương sự cũng như thụ lý của Tòa án, giúp cho việc giải vụ án được thuận lợi, nhanh chóng, kịp thời.

Rất mong nhận được sự hướng dẫn của Viện kiểm sát thành phố Hải Phòng và sự trao đổi của các đồng nghiệp.

Tải về

Tải về