Tài sản do phạm tội mà có là những đồ vật, tiền có nguồn gốc được hình thành từ việc trực tiếp thực hiện hành vi phạm tội mà có hoặc có được do đổi chác, mua bán những tài sản phạm tội, hoặc khoản tiền thu lời bất chính từ việc phạm tội... Trong vụ án Vi phạm các quy định về khai thác tài nguyên việc xác định tài sản do phạm tội mà có chính là khối lượng khoáng sản đã khai thác trái phép (hậu quả của vụ án) và số tiền thu lời bất chính mà cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp thu được. Đây cũng là một trong những nguồn vật chứng quan trọng của vụ án. Do đó, khi giải quyết vụ án hình sự, song song với việc xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cá nhân, pháp nhân có liên quan thì các cơ quan tố tụng phải điều tra làm rõ khối lượng khoáng sản đã bị khai thác trái phép, trị giá số khoáng sản này và lợi nhuận mà cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp có được từ hoạt động khai thác tài nguyên trái phép để tịch thu hoặc bị truy thu để sung quỹ nhà nước theo quy định tại Điều 48 Bộ luật Hình sự và Điều 107 Bộ luật Tố tụng hình sự.

Điểm o khoản 1 Điều 52 của Bộ luật hình sự năm 2015 (BLHS năm 2015) quy định “Xúi giục người dưới 18 tuổi phạm tội” là một tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự. Đây là quy định được kế thừa từ BLHS năm 1999, tuy nhiên, đến nay, vẫn chưa có hướng dẫn áp dụng cụ thể, dẫn đến còn nhiều quan điểm khác nhau về cách hiểu và áp dụng trên thực tiễn. Trong khuôn khổ của bài viết này, tôi muốn đưa ra một nội dung còn thiếu thống nhất để cùng các đồng chí thảo luận.

Tóm tắt: Việc đánh giá chứng cứ, xác định chính xác tội danh trong nhóm tội xâm phạm tính mạng sức khỏe (Giết người, Cố ý gây thương tích) và một số tội danh liên quan (Gây rối trật tự công cộng) do hành vi vượt quá của các đồng phạm gây ra trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự. Bài viết nêu lên một số trường hợp dễ nhầm lẫn trong quá trình định tội danh từ đó chỉ ra những khó khăn, vướng mắc, bất cập về quy định pháp luật; đồng thời đề xuất một số định hướng pháp luật giúp cho các cơ quan tiến hành tố tụng định tội danh chính xác, tránh tình trạng oan, sai, bỏ lọt tội phạm.

Ngày 11/1/2019, Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao ban hành Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về lãi, lãi suất, phạt vi phạm trong hợp đồng vay tài sản; lãi suất trung bình trên thị trường; quyết định lãi, lãi suất trong bản án, quyết định của Tòa án. Nghị quyết có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/3/2019. 

Hiến pháp 2013 Điều 36 ghi nhận: Nam, nữ có quyền kết hôn, ly hôn. Hôn nhân theo nguyên tắc tự nguyện, tiến bộ, một vợ một chồng, vợ chồng bình đẳng tôn trọng lẫn nhau. Luật hôn nhân và gia đình năm 2014 cũng quy định cụ thể chế độ hôn nhân và gia đình; chuẩn mực pháp lý trách nhiệm của cá nhân, tổ chức, Nhà nước và xã hội trong việc xây dựng, củng cố chế độ hôn nhân và gia đình. Theo đó “vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết cho ly hôn” nếu mục đích hôn nhân không đạt được, các nguyên tắc hôn nhân bị vi phạm và hai bên không thể duy trì đời sống vợ chồng.

Quyền bào chữa là một trong những quyền quan trọng của người bị buộc tội, bị can, bị cáo được pháp luật ghi nhận để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ. Thông thường, sự tham gia của người bào chữa phụ thuộc vào ý chí của bị can, bị cáo, người bị bắt, tạm giữ.

Hải Phòng là một trong những thành phố lớn, có vị trí địa lý tương đối thuận lợi, hệ thống giao thông ngoài đường bộ, đường hàng không, còn có đường biển, đặc biệt các tuyến đường huyết mạch liên tỉnh vận chuyển hàng hóa từ các nước láng giềng qua biên giới phía Bắc vào nước ta, nên diễn biến tình hình tội phạm rất phức tạp. Hải Phòng cũng là một trong những đơn vị có số lượng án ma túy lớn so với các tỉnh, thành khác trong cả nước. Đặc điểm tội phạm ma túy trên địa bàn thành phố rất đa dạng phong phú, các đối tượng phạm tội sử dụng nhiều thủ đoạn phạm tội tinh vi, xảo quyệt, trá hình dưới nhiều cách thức. Khi bị phát hiện các đối tượng này rất manh động, sẵn sàng sử dụng vũ khí để chống trả lại các lực lượng chức năng. Ma túy được đối tượng phạm tội mua bán, vận chuyển, sản xuất với số lượng rất lớn, ngày càng nhiều chủng loại, không chỉ đơn thuần là các loại ma túy có nguồn gốc từ thuốc phiện (Heroine) thuộc nhóm Opiats nữa mà còn nhiều loại ma túy tổng hợp mới thuộc nhóm Amphetamine (ATS) như: Methamphetamine, Ketamine, MDMA, XLR-11, cần sa tổng hợp… với nhiều tên gọi, hình dáng khác nhau. Việc tiêu thụ ma túy dưới hình thức tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy cũng len lỏi vào nhiều nhà hàng, khách sạn, quán bar, vũ trường, quán karaoke… ở khắp các ngõ ngách trên địa bàn thành phố.

Phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa, phiên họp giải quyết các vụ án hành chính, vụ việc kinh doanh thương mại, lao động và những việc khác theo quy định của pháp luật (viết tắt là các vụ án dân sự, hành chính) là kết quả của quá trình nghiên cứu hồ sơ, tham gia phiên tòa của Kiểm sát viên, thể hiện vị trí, vai trò của Viện kiểm sát nhân dân trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ, việc dân sự, hành chính. Để nâng cao hơn nữa chất lượng ý kiến phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa, phiên họp chúng ta phải quan tâm và thực hiện tốt ngay từ giai đoạn nghiên cứu hồ sơ. Qua thực tiễn công tác, chúng tôi tích hợp một số kinh nghiệm để nâng cao chất lượng phát biểu của Kiểm sát viên tại phiên tòa, phiên họp giải quyết các vụ án dân sự, hành chính như sau:

Thành phố Hải Phòng đang có sự “chuyển mình” thay đổi, tiếp tục phát triển, hội nhập, bứt phá nhanh chóng. UBND TP Hải Phòng đã tiến hành nhiều cuộc cải cách lớn, hệ thống giao thông, đường cao tốc, quốc lộ đã bắt đầu được đẩy mạnh theo đúng tinh thần Nghị quyết 45 của Bộ chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng đến năm 2030, là năm diễn ra đại hộ Đảng bộ các cấp và Đại hội Đảng bộ thành phố lần thứ XVI. Nhiều dự án trọng điểm đã hoàn thành và mới khởi công đem lại lợi thế lớn cho thành phố làm thay đổi bộ mặt đô thị. Tuy nhiên, công tác đền bù giải phóng mặt bằng còn nhiều vướng mắc, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các công trình, dự án trên địa bàn và làm gia tăng các khiếu kiện về hành chính liên quan đến công tác quản lý, sử dụng đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng. Bản án, quyết định hành chính của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan, tổ chức, cá nhân tôn trọng và nghiêm chỉnh chấp hành. Tuy nhiên, việc đưa bản án, quyết định hành chính vào thực tế cuộc sống hiện nay còn nhiều khó khăn, vướng mắc, cần có sự thống nhất hướng dẫn giữa các cơ quan Trung ương, tạo cơ sở để các cơ quan tư pháp địa phương tổ chức thực hiện.

Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS) ra đời với kỳ vọng rất lớn là tạo ra hành lang pháp lý để triển khai đồng bộ nhiều biện pháp đảm bảo cao nhất quyền con người, đặc biệt là quyền lợi của bị can, bị cáo trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Theo đó, xét xử là một trong những hoạt động tố tụng quan trọng nhất, có ý nghĩa quyết định “sinh mạng chính trị” của người bị buộc tội, vì vậy, càng đòi hỏi cao trong việc bảo đảm quyền lợi cho bị cáo. Trong khuôn khổ bài viết này, tác giả đưa ra trao đổi về một biện pháp bảo đảm quyền lợi cho bị cáo trong Tố tụng hình sự cần được thực hiện ở giai đoạn xét xử nhưng lại chưa thống nhất triển khai trên thực tiễn đó là việc Tuyên án về các trường hợp thi hành án dân sự.

Ngày 03/3/2021, trang tin điện tử của Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hải Phòng đăng bài viết của tổ tuyên truyền Viện kiểm sát nhân dân huyện An Lão, trao đổi về vướng mắc trong việc xử lý đối với hành vi chế tạo trái phép thuốc pháo nổ để sản xuất pháo nổ. Về một số tình huống cụ thể được đưa ra, cá nhân tôi có quan điểm giải quyết như sau:

Thông qua thực tiễn thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án liên quan đến pháo nổ và thuốc pháo tại địa phương thời gian gần đây, chúng tôi thấy có những khó khăn, vướng mắc cần trao đổi với đồng nghiệp như sau:

Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS) bổ sung quy định về thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn (BPNC) Cấm đi khỏi nơi cư trú “Thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú không quá thời hạn điều tra, truy tố hoặc xét xử theo quy định của Bộ luật này. Thời hạn cấm đi khỏi nơi cư trú đối với người bị kết án phạt tù không quá thời hạn kể từ khi tuyên án cho đến thời điểm người đó đi chấp hành án phạt tù” (Khoản 4 Điều 123 BLTTHS). Theo đó, khi hết mỗi giai đoạn tố tụng, cơ quan thụ lý tiếp theo, trong đó có Tòa án, phải tự quyết định việc áp dụng BPNC Cấm đi khỏi nơi cư trú đối với bị can, không quá thời hạn giải quyết của mình. Tuy nhiên, trên thực tiễn nhiều địa phương vẫn còn các cách thực hiện khác nhau, gây ra sự không thống nhất trong áp dụng pháp luật, đồng thời làm ảnh hưởng không nhỏ đến quyền lợi của bị can, bị cáo. Với nhiệm vụ, quyền hạn kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong việc xét xử vụ án hình sự của Tòa án, Viện kiểm sát cần có những giải pháp và quan hệ phối hợp hiệu quả để góp phần khắc phục tình trạng trên. Do đó, trong khuôn khổ bài viết này, tôi muốn trao đổi về hoạt động kiểm sát thời hạn áp dụng BPNC Cấm đi khỏi nơi cư trú của Tòa án trong giai đoạn xét xử vụ án hình sự và quan hệ phối hợp giữa hai cơ quan để cùng đảm bảo quyền lợi cho bị can, bị cáo và thực hiện quy định này thống nhất trên thực tiễn.

Chế định án treo hiện được quy định cụ thể tại Điều 65 Bộ luật Tố tụng hình sự đồng thời được hướng dẫn cụ thể tại Nghị quyết số 02/2018/NQ - HĐTP ngày 15/5/2018 của Hội đồng thẩm phán TANDTC.

Thông qua công tác kiểm sát bản án dân sự sơ thẩm vụ Tranh chấp hợp đồng vay tài sản giữa nguyên đơn là ông Trần Đình H (sinh năm 1970); bị đơn là bà Bùi Thị Bích L (sinh năm 1957), anh Vũ Vinh Q (sinh năm 1990); những người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan gồm chị Vũ Thị Tố U (sinh năm 1968), anh Vũ Việt Đ (sinh năm 1973), anh Vũ An N (sinh năm 1975); VKSND quận Ngô Quyền phát hiện bản án còn có một số tồn tại, thiếu sót như:

Ngày 04/11/2019, trang tin điện tử ngành Kiểm sát Hải Phòng đăng bài viết “Có được áp dụng tình tiết phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng hay không?” của tác giả Phạm Quang Dũng – Viện kiểm sát nhân dân huyện An Lão([1]). Tác giả đặt vấn đề có hay không được áp dụng tình tiết giảm nhẹ “phạm tội lần đầu thuộc trường hợp ít nghiêm trọng” theo quy định tại Điểm i khoản 1 Điều 51 Bộ luật hình sự đối với trường hợp Trần Văn T có hành vi phạm tội sau được xét xử trước còn hành vi phạm tội trước lại xét xử sau. Về vấn đề này, tôi có ý kiến trao đổi như sau:

Thông qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử vụ án hình sự, xin được nêu một tình huống còn vướng mắc, rất mong các bạn đọc cùng trao đổi:

Trong những năm gần đây, nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ đã đem lại nhiều đổi thay cho đời sống xã hội, nhưng mặt trái của kinh tế thị trường cũng ảnh hưởng không nhỏ đến trật tự an toàn xã hội, cụ thể đã làm xuất hiện một số loại tội phạm mới trong đó có tội phạm liên quan đến hoạt động đầu tư cho vay tài chính được gọi là “tín dụng đen” đã gây ra những hệ lụy nặng nề, khiến nhiều gia đình rơi vào cảnh “khuynh gia bại sản”, sống cùng quẫn trong nợ nần chồng chất. Các hành vi đòi nợ kiểu “xã hội đen” còn có thể dẫn đến phát sinh một số tội phạm khác như: Cướp tài sản, Cưỡng đoạt tài sản, Bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản, Bắt giữ người trái pháp luật... khi các con nợ không trả tiền.

Trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật về xử lý vật chứng, Viện kiểm sát nhân dân quận Kiến An đã gặp phải nhiều cách hiểu khác nhau trong việc xử lý tài sản người phạm tội đã chiếm đoạt, sau đó đã mang đi trả nợ cho người thứ ba. Cụ thể đối với vụ án như sau:

Luật Thi hành án hình sự năm 2010 đượcQuốc hội khóa XII, Kỳ họp thứ 7 thông qua ngày 17/6/2010 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011. Luật Thi hành án hình sự năm 2010 đã hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm sự nghiêm minh của bản án, quyết định của Tòa án, tính thống nhất của chính sách hình sự và thể hiện tính nhân đạo; kết hợp trừng trị và giáo dục cải tạo người phạm tội, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đề cao hiệu quả phòng ngừa và tính hướng thiện trong việc xử lý người phạm tội, bảo vệ quyền con người,quyền công dân, bảo vệ lợi ích của tổ chức, cá nhân. Tuy nhiên trong quá trình thi hành Luật thi hành án hình sự thấy có khó khăn, vướng mắc trong việc áp dụng Điều 49, cụ thể như sau:

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2018, sau hơn một năm triển khai thực hiện, ngành Kiểm sát đã quan tâm, mở nhiều hội nghị, hội thảo để trao đổi, thảo luận, giải đáp những khó khăn vướng mắc trong áp dụng các quy định của Bộ luật tố tụng hình sự, đồng thời phối hợp với liên ngành trung ương ban hành các văn bản hướng dẫn như Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, Thông tư liên tịch số 04/2018/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP ngày 19/10/2018 quy định về phối hợp giữa Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát trong việc thực hiện một số quy định của Bộ luật tố tụng hình sự (sau đây gọi tắt là Thông tư liên tịch số 04/2018)…, đã tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động phối hợp giữa các Cơ quan tiến hành tố tụng, các cơ quan có liên quan trong việc thực hiện các quy định trong thực tiễn được chính xác, hiệu quả. Tuy nhiên, qua nghiên cứu các quy định của pháp luật và thực tiễn công tác, tác giả bài viếtnhận thấy còn tồn tại một số khó khăn và đề xuất các giải pháp cụ thể như sau:

Bộ luật hình sự 2015 (BLHS) đã bổ sung thêm nhiều quy định mới theo hướng mở rộng chính sách khoan hồng với người chưa thành niên phạm tội, trong đó có chế định xóa án tích. Tuy nhiên, quá trình áp dụng, vẫn còn một số quan điểm chưa thống nhất trong cách hiểu Điều luật. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin được đưa ra để cùng thảo luận như sau:

Công ty TNHH H.Y đại diện theo pháp luật là ông Đỗ Mạnh Đàn ký hợp đồng tín dụng số N/07/TD2/12 và phụ lục Hợp đồng tín dụng số N/07/TD2/12-01 ngày 18/12/2007 vay vốn tại Công ty Tài chính TNHHMTV Công nghiệp T.T (viết tắt là VFC) với mục đích thực hiện phương án sản xuất kinh doanh, số tiền vay là 12 tỷ chia thành nhiều khế ước vay tiền, thời hạn vay là 06 tháng kể từ ngày giải ngân của từng lần rút vốn, lãi suất được thỏa thuận tại từng thời điểm rút vốn, quy định cụ thể tại từng thời điểm nhận nợ, trả lãi hàng tháng, lãi quá hạn bằng 150% lãi suất cho vay tại thời điểm chuyển nợ quá hạn và tính từ ngày chuyển nợ quá hạn.

Để phù hợp với những nội dung mới trong Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014 và Bộ luật tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS 2015), ngày 29/12/2017, Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành Quy chế tạm thời về công tác thực hành quyền công tố,kiểm sát việc khởi tố, điều tra và truy tố của Viện kiểm sát (gọi là Quy chế tạm thời 03) để áp dụng thống nhất chung trong toàn ngành. Trong đó, hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát việc ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự đã được quy định rất cụ thể. Tuy nhiên, quá trình triển khai thực hiện đã phát sinh một số quan điểm, cách hiểu khác nhau về quy định nêu trên. Trong khuôn khổ bài viết này, tôi xin được trao đổi thêm một số ý kiến về công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự như sau.

Tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố là tiền đề quan trọng của quá trình đấu tranh, phòng chống tội phạm, bảo đảm việc chống bỏ lọt tội phạm và làm oan người vô tội. Viện kiểm sát là cơ quan giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện, tiếp nhận, xử lý thông tin về tội phạm và kiểm sát quá trình giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra, nhưng hiệu quả hoạt động kiểm sát của Viện kiểm sát còn có nhiều hạn chế, như: không nắm và quản lý được toàn bộ hoạt động tiếp nhận, thụ lý tin báo của Cơ quan điều tra cũng như quá trình xác minh, thu thập chứng cứ, giải quyết tin báo, những kiến nghị của Viện kiểm sát đôi khi chưa phát huy được hiệu lực, hiệu quả. Trước đây, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 quy định về vai trò, trách nhiệm của Viện kiểm sát trong việc phát hiện,tiếp nhận xử lý tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, cụ thể:

Ngày 20/6/2017, Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, Bộ luật Hình sự có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018. 

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 (BLTTHS 2015) ra đời đã khắc phục được nhiều bất cập, hạn chế trong công tác tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố, tạo cơ sở pháp lý cho việc tiến hành hoạt động này một cách thống nhất, khách quan, bảo đảm đúng căn cứ pháp luật. Chỉ còn một thời gian rất ngắn nữa, BLTTHS 2015 sẽ chính thức có hiệu lực thi hành với nhiều kỳ vọng vào một nền tố tụng được đổi mới, chặt chẽ, văn minh, tiến bộ hơn. Trong khuôn khổ của bài viết này, tôi xin được mạnh dạn trao đổi cùng các đồng nghiệp về trường hợp Tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo quy định tại BLTTHS 2015 (gọi vắn tắt là tố giác, tin báo về tội phạm).

Ngày 20/6/2017, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 (sau đây gọi tắt là BLHS sửa đổi năm 2017). Theo đó, ngày 01/01/2018, BLHS sửa đổi năm 2017 sẽ có hiệu lực thi hành.

Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 được Quốc hội khóa XIII, kỳ họp thứ 10 thông qua, có hiệu lực thi hành từ 01/7/2016, thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp, đặc biệt là Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005; Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005; Kết luận số 79-KL/TW ngày 28/7/2010; Kết luận số 92-KL/TW của Bộ Chính trị. Những nguyên tắc, nội dung cơ bản của BLTTDS năm 2015 điều chỉnh cụ thể tới nhiều mặt của công tác kiểm sát tuân theo pháp luật trong giải quyết các vụ, việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động và những việc khác theo quy định của pháp luật.

Luật Thi hành án dân sự được Quốc hội nước Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam khoá XII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 14/11/2008,có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2009. Tại Điều 13 Luật thi hành án dân sự quyđịnh về hệ thống tổ chức thi hành án dân sự, bao gồm Cơ quan quản lý thi hànhán dân sự  và Cơ quan thi hành án dân sự (Cơ quan thi hành án dân sự tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Cơ quan thihành án dân sự huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và Cơ quan thi hành ánquân khu và tương đương).

Ngày17/05/2016, Trang thông tin điện tử ngành Kiểm sát Hải Phòng đã đăng tải bài viết“Thẩm quyền áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh trong giai đoạn giải quyết tố giác, tin báo tội phạm” ([1]) của tác giả TrươngThanh Nhàn - VKS An Dương. Sau khi đọc bài viết, cá nhân tôi có quan điểm như sau:

Bộ luật hình sự 2015 (BLHS 2015) có nhiềuquy định mới thể hiện rõ tinh thần nhân đạo hơn với người phạm tội, đặc biệt làviệc cụ thể hóa thêm nhiều tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Lần đầu tiên, bộ luật này quy định “người phạm tộilà cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sỹ, người có công với cách mạng” là một tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51. Tuy nhiên, trong thực tiễn áp dụng ban đầu đã xuất hiện một số cách hiểu khác nhau về khái niệm “người có công với cách mạng” để làm cơ sở đánh giá là tình tiết giảmnhẹ theo khoản 1 hay khoản 2 Điều 51. Sau đây, tôi muốn trao đổi thêm với các đồng nghiệp về vấn đề này.

Trên thực tiễn, vấn đề “người có công với cách mạng” đã đượcghi nhận như một tình tiết giảm nhẹ tại khoản 2 Điều 46 BLHS 1999 (tức là nhữngtình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng Tòa án phải ghi rõ trong bản án). Điểm c mục 5 Nghị quyết số 01/2000/NQ - HĐTP ngày 04/8/2000 của Hội đồng thẩm phán –Tòa án nhân dân tối cao (Nghị quyết 01) đã hướng dẫn các tình tiết được coi làtình tiết giảm nhẹ khác như sau:

Bộ luật Hình sự năm 2015 được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015, mặc dù đến nay thời điểm có hiệu lực thi hành của Bộ luật đang tạm lùi lại, nhưng với những chỉ đạo của Quốc hội tại Nghị quyết số 144/2016/QH13 ngày 29/6/2016, thì những quy định có lợi cho người phạm tội được thi hành ngay, trong đó có các quy định về thời hạn xóa án tích. Sau đây, chúng tôi xin được đưa ra quan điểm về việc xóa án tích quy định tại Điều 70 Khoản 2 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Bộ luật Hình sự 2015 lùi thời gian có hiệu lực đến khi hoàn chỉnh việc sửa đổi bổ sung theo Nghị quyết 144/2016/QH13 của Quốc hội. Tuy nhiên, các quy định có lợi cho người phạm tội trong Bộ Luật Hình sự 2015 vẫn được áp dụng ngay từ ngày 1 tháng 7 năm 2016.

Đọc bài viết “Một số vướng mắc trong việc áp dụng khoản 3 Điều 53 BLTTHS 2003” của đồng chí Phạm Duy Trường –Viện kiểm sát nhân dân quận Hồng Bàng, tôi xin đưa ra ý kiến trao đổi thêm về vấn đề này như sau.

Khoản 3 Điều 53 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 (Khoản 3 Điều 62 BLTTHS năm 2015) quy định: “ Trong trường hợp vụ án được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại quy định tại Điều 105 của Bộ luật này thì người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ trình bày lời buộc tội tại phiên toà”. Tuy nhiên trên thực tiễn áp dụng quy định này đã phát sinh nhiều vướng mắc. Dưới đây chúng tôi xin nêu ví dụ một vụ án cụ thể có nhiều quan điểm giải quyết khác nhau để bạn đọc cùng trao đổi.

Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 (BLTTHS 2015) ra đời đã có nhiều đổi mới, trong đó, đáng lưu ý là những nội dung liên quan tới tinh thần nâng cao hơn việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, hướng tới những quy định nhân đạo hơn với người phạm tội. Lần đầu tiên, bộ luật này đã quy định cụ thể về tình tiết “đầu thú”, “tự thú” để trên cơ sở đó có căn cứ áp dụng những nội dung có lợi hơn cho người phạm tội.

Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 25/11/2015, có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2016, so với Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 thì Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 đã có những đổi mới đáng kể trong đó có bổ sung thêm các quy định về tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là việc Tòa án tạm ngừng các hoạt động tố tụng trong một khoảng thời gian nào đó và lý do của việc tạm đình chỉ không còn thì Tòa án tiếp tục giải quyết.

Theo quy định tại Điều 63 Bộ luật Hình sự hiện hành, xóa án tích được hiểu “Người được xóa án tích coi như chưa bị kết án và được tòa án cấp giấy chứng nhận” nghĩa là một người được xóa án tích thì phải được Tòa án cấp giấy chứng nhận. Đây là điều kiện bắt buộc cần và đủ đối với người đã chấp hành xong bản án. Quy định trên phần nào gây nên những khó khăn, bất lợi cho người chấp hành xong bản án, bởi vì trên thực tế Tòa án chỉ cấp giấy chứng nhận đã được xoá án tích cho người có đơn yêu cầu. Mặt khác quy định về thời hạn xoá án tích còn quá dài kể cả trường hợp đương nhiên được xoá án tích và xoá án tích theo quyết định của Toà án, chưa tạo điều kiện để người đã chấp hành xong bản án nhanh chóng tái hoà nhập cộng đồng. 

Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định vấn đề xoá án tích đối với người chưa đủ 18 tuổi tại Điều 107 như sau:

Điều 107. Xoá án tích

“ Người dưới 18 tuổi được coi là không có án tích, nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi

b) Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm ít nghiêm trọng, tội nghiêm trọng hoặc tội rất nghiêm trọng do vô ý;

c).....

2. Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi bị kết án về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng; thì đương nhiên xoá án tích nếu trong thời hạn 03 năm tính từ khi chấp hành xong hình phạt chính hoặc từ khi hết thời hiệu thi hành bản án mà người đó không thực hiện hành vi phạm tội mới”.

          Bộ luật dân sự 2015 đã có nhiều đổi mới tích cực để điều chỉnh các quan hệ dân sự, đặc biệt là quy định về tài sản. Trong đó, quy định điều chỉnh quan hệ bảo đảm thực hiện nghĩa vụ đã thể hiện được sự tiến bộ đáng kể, khắc phục được nhiều bất cập, khó khăn trong quá trình áp dụng trên thực tiễn. Qua tìm hiểu ban đầu, người viết đặc biệt quan tâm đến việc kết hợp hài hòa lý thuyết vật quền và trái quyền thành những quy định cụ thể, có tính ứng dụng và thực tiễn cao trong đạo luật này, xin được đưa ra, cùng trao đổi với các đồng nghiệp.

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 13, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 14 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 11, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 12 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 10, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 11 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 10, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 11 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 11, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 12 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 8, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 9 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 7, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 8 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 9, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 10 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

      Luật thi hành tạm giữ, tạm giam có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016, tại Chương IX,  Luật đã quy định rất rõ về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý thi hành tạm giữ, tạm giam. Theo quy định của Luật thì Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan duy nhất có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý tạm giữ, tạm giam.

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 6, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 7 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 5, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 6 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 4, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 5 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 3, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 4 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

  Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 2, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 3 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

  Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 1, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 2 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ hai của Bộ luật hình sự năm 2015”

          Trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra các vụ án hình sự, kiểm sát chặt chẽ việc áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam bị can là một trong những yêu cầu nghiệp vụ trọng tâm. Trước xu thế ngày càng đề cao quyền con người, quyền công dân, nguyên tắc pháp chế, đặc biệt là khi Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015, Bộ luật Hình sự 2015, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 chuẩn bị có hiệu lực thi hành, việc theo dõi và áp dụng chuẩn xác thời hạn tạm giam bị can có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc đảm bảo hoạt động kiểm sát việc áp dụng biện pháp ngăn chặn tạm giam bị can được chặt chẽ.

   Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 4, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 5 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ nhất của Bộ luật hình sự năm 2015”

   Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

        Tiếp theo phần 3, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 4 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ nhất của Bộ luật hình sự năm 2015”

                                                                                      Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

      Tiếp theo phần 2, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 3 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ nhất của Bộ luật hình sự năm 2015”

     Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

      Tiếp theo phần 1, Ban biên tập kính mời độc giả theo dõi tiếp phần 2 bài viết “Những điểm mới trong phần thứ nhất của Bộ luật hình sự năm 2015”

                                                                                      Lưu Xuân Sang & Hoàng Thị Ngoan

Viện kiểm sát nhân dân huyện Thủy Nguyên

      Bộ luật hình sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (viết tắt là Bộ luật hình sự năm 2015)  được Quốc hội khóa XIII kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 27/11/2015, được Chủ tịch nước công bố vào ngày 18/12/2015 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2016. Bộ luật hình sự năm 2015 ra đời đánh dấu một bước tiến mới trong kỹ thuật lập pháp, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập cũng như phù hợp với tình hình thực tiễn về phát triển kinh tế - xã hội của nước ta. Bộ luật hình sự năm 2015 gồm 3 phần, 26 chương và 426 điều, so với Bộ luật hình sự năm 1999 sửa đổi bổ sung năm 2009 (viết tắt là Bộ luật hình sự năm 1999) đã thêm 82 điều, 1 phần điều khoản thi hành và 2 chương đó là chương IV: Những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự; chương XI: Những quy định đối với pháp nhân phạm tội (Bộ luật hình sự năm 1999 gồm 2 phần, 24 chương, 344 điều). Để giúp bạn đọc có thể đánh giá toàn diện về những điểm mới của Bộ luật hình sự năm 2015 so với Bộ luật hình sự năm 1999, chúng tôi tổng hợp những điểm mới này trên cơ sở so sánh những nội dung quy định trong các điều luật cụ thể của hai Bộ luật hình sự. Tuy có nhiều cố gắng những vẫn không thể tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự quan tâm của các độc giả. Sau đây là những điểm mới trong phần thứ nhất của Bộ luật hình sự năm 2015

      Ngày 25/11/2015 tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật thi hành tạm giữ, tạm giam và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2016. Luật thi hành tạm giữ, tạm giam gồm có 10 chương, 73 điều. Việc ban hành Luật thi hành tạm giữ, tạm giam đã tháo gỡ những khó khăn, hạn chế, bất cập trong công tác quản lý giam, giữ, cũng như quyền của người bị tạm giữ, tạm giam mà Nghị định 89/1998/NĐ-CP ngày 07/11/1998 ban hành Quy chế về tạm giữ, tạm giam; Nghị định số 98/2002/NĐ - CP ngày 07/11/2002 sửa đổi, bổ sung một số điều của quy chế về tạm giữ, tạm giam ban hành kèm theo Nghị định số 89/1998; Nghị định số 09/NĐ - CP ngày 25/01/2011 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung chế độ ăn và khám, chữa bệnh đối với người bị tạm giữ, tạm giam và một số văn bản khác quy định về tạm giữ, tạm giam. Qua bài viết tôi xin trao đổi một số nội dung mới của Luật thi hành tạm giữ, tạm giam như sau:

    Đọc bài viết “Viện kiểm sát phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp hay phê chuẩn bắt khẩn cấp” của đồng chí Phạm Quang Dũng – Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân huyện An Lão, tôi hoàn toàn nhất trí với quan điểm của tác giả. Bên cạnh đó, tôi xin đưa ra một số ý kiến bổ sung để cùng trao đổi thêm về vấn đề này như sau:

Phần 3 bài viết \"Một số điểm mới của Luật tố tụng hành chính 2015\".

Phần 2 bài viết \"Một số điểm mới của Luật tố tụng hành chính 2015\".

      Ngày 25/11/2015, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, khóa XIII, kì họp thứ 10 đã thông qua Luật Tố tụng hành chính, có hiệu lực kể từ ngày 01/7/2016, trừ các quy định cụ thể hóa các quy định mới có liên quan của Bộ luật Dân sự năm 2015 thì có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2017. Qua nghiên cứu các nội dung của Luật Tố tụng hành chính năm 2015, tôi xin trao đổi một số vấn đề để các đồng chí làm công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ án hành chính, vụ, việc kinh doanh thương mại và lao động nghiên cứu, tham khảo như sau:

      Ngày 24/11/2015, tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội Khóa XIII đã thông qua Bộ luật dân sự (Luật số 91/2015/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2017 - sau đây gọi tắt là Bộ luật dân sự năm 2015), với 06 phần, 27 Chương, 689 điều (giảm 88 điều so với Bộ luật Dân sự năm 2005)

      Phạm vi sửa đổi Bộ luật dân sự là sửa đổi căn bản, toàn diện,

Phần 2 bài viết \"Những nội dung mới cơ bản của Bộ luật Dân sự năm 2015\".

     NHỮNG QUY ĐỊNH MỚI CỦA BỘ LUẬT TTDS NĂM 2015 LIÊN QUAN TRỰC TIẾP TỚI CHỨC NĂNG, NHIỆM VỤ CỦA VIỆN KIỂM SÁT

     Việc xây dựng Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 nhằm thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp, cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và  Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống pháp luật; khắc phục những vướng mắc, bất cập từ thực tiễn công tác giải quyết các vụ việc dân sự.

      Ngày 27/11/2015 tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XIII đã thông qua Bộ luật hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và ban hành Nghị quyết số 109/2015/QH13, Nghị quyết số 110/2015/QH13 về việc thi hành Bộ luật hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự. Tôi xin trao đổi một số vấn đề mới trong 02 Bộ luật nêu trên để các đồng chí nghiên cứu, áp dụng triển khai thi hành phục vụ công tác xét xử hình sự trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

      Căn cư Điều 81 BLTTHS năm 2003 quy định chỉ được bắt khẩn cấp. Bắt người trong trường hợp khẩn cấp

      1. Khái niệm

      Bắt người trong trường hợp khẩn cấp là bắt người khi người đó đang chuẩn bị thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng nhằm ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội của họ hay bắt người sau khi thực hiện tội phạm mà người đó bỏ trốn, cản trở việc điều tra, khám phá tội phạm.

      Xử lý chuyển hướng là một quá trình thay thế nhằm xử lý các vi phạm của người chưa thành niên, quá trình này nằm ngoài hệ thống tư pháp chính thống”[1], xét về bản chất, biện pháp thay thế xử lý hình sự (XLHS) quy định từ Điều 90 đến Điều 93 Dự thảo Bộ luật hình sự chính là biện pháp xử lý chuyển hướng nhưng nhà làm luật đã không sử dụng thuật ngữ này nhằm tránh sự trùng lặp, tạo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật vì cụm từ này đã được đề cập đến trong luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012. Tác giả bài viết đồng tình với những quy định mới này bởi những lý do sau:

      Theo quy định tại khoản 1 Điều 33 Bộ luật tố tụng hình sự: Các cơ quan tiến hành tố tụng gồm có 03 cơ quan: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án. Ở mỗi giai đoạn tố tụng khác nhau, các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng phải có nghĩa vụ bảo đảm các quyền của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo. Trường hợp vi phạm những quy định của Bộ luật tố tụng hình sự về thủ tục tạm giữ hay trình tự khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử mà xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, dẫn đến oan sai, thì phải bồi thường thiệt hại và phục hồi danh dự, quyền lợi cho người bị oan. Nếu vi phạm nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

      Qua thực tiễn công tác, cá nhân tôi thấy còn một số vướng mắc trong việc hiểu và áp dụng pháp luật đối với trường hợp nguyên đơn rút một phần yêu cầu khởi kiện tại phiên tòa dân sự, nên đưa ra trao đổi cùng các đồng nghiệp.

      Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 26/11/2003 và có hiệu lực thi hành từ 01/7/2004 đã kế thừa và phát huy những giá trị tích cực của BLTTHS năm 1988. Trong đó, vấn đề bảo đảm quyền con người nói chung, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người bị tạm giữ, bị can, bị cáo nói riêng là một trong những tư tưởng xuyên suốt trong các quy định của BLTTHS năm 2003.

     Thông qua hoạt động kiểm sát thi hành án hình sự năm 2014, trên địa bàn huyện An Lão còn 9 người bị kết án tù có thời hạn chưa chấp hành hình phạt còn ở ngoài xã hội. Trong đó: 05 người đang được hoãn ví lý do sức khỏe; 01 người là lao độngchính trong gia đình; 02 người đang truy nã; Viện kiểm sát ra yêu cầu áp giải đối với 01 người. Đối với trường hợp những người đang được hoãn vì lý do sức khỏe, họ đều bị kết án về tội nhẹ, mức hình phạt dưới 5 năm tù, hoãn nhiều lần, có người đã phải hoãn đến lần thứ chín, thời gian hoãn hơn 10 năm. Trong số này cần phải được phân loại để giải quyết theo đúng quy định của pháp luật.

      Theo Bản án số 11/2013/KDTM-ST ngày 23/7/2013 của Toà án nhân dân thành phố Hải phòng và Quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm số 91/2014/QĐ-PT ngày 03/6/2014 của Toà án nhân dân tối cao đã tuyên xử:

     Công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Theo quy định tại Điều 100 Bộ luật Tố tụng hình sự thì việc tiếp nhận,  tố giác tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố là căn cứ để khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự. Ngày 02/08/2013 Bộ Công an - Bộ Quốc phòng - Bộ Tài chính - Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn - Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Qua gần một năm thực hiện Thông tư  liên tịch số 06 nhận thấy Thông tư đã hướng dẫn khá chi tiết về cơ quan tiếp nhận, giải quyết, nhiệm vụ, tổ chức tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Đây là công cụ pháp lý để Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và các cơ quan khác làm tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, góp phần hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm, giữ vững ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên thực tiễn việc thực hiện Thông tư liên tịch số 06 cũng còn có những vướng mắc, bất cập như sau:

     Để thực hiện nghiêm túc Nghị quyết số 63/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc hội về tăng cường các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm và yêu cầu cải cách đối với ngành Kiểm sát nhân dân “Tăng cường trách nhiệm trong công tố, gắn công tố với hoạt động điều tra”, một trong những biện pháp để thực hiện tốt nhiệm vụ trên là kiểm sát chặt chẽ tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đã được hướng dẫn tại Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT- BCA- BQP- BTC- BNN& PTNT- VKSNDTC ngày 02/8/2013 của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Viện kiểm sát nhân dân tối cao về tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, có hiệu lực từ 16/9/2013. Việc áp dụng Thông tư này vào hoạt động kiểm sát phải nghiên cứu, tìm hiểu để hiểu rõ các khái niệm và nguyên tắc sau:

     I. Nhận thức về chủ trương tăng cường trách nhiệm công tố trong hoạt động điều tra, gắn công tố với hoạt động điều tra

     Trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết số 37/2012/QH13 ngày 23/11/2012 và Nghị quyết số 63/2013/QH13 ngày 27/11/2013 của Quốc hội về "Tăng cường các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội phạm". 

     Nghị quyết 01/NQ-HĐTP ngày 06/11/2013 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao (Nghị quyết 01) ra đời đã hướng dẫn cụ thể và có nhiều đổi mới trong việc áp dụng Điều 60 của BLHS về án treo. 

     Trong xu thế các tranh chấp hành chính, kinh doanh thương mại và lao động ngày càng phức tạp, việc Thẩm phán phải tiến hành các hoạt động thu thập chứng cứ, đảm bảo việc giải quyết vụ án được toàn diện, khách quan đang trở nên thường xuyên và phổ biến. Theo đó, Kiểm sát viên được phân công giải quyết vụ án cũng phải tăng cường kiểm sát việc chấp hành pháp luật tố tụng dân sự của Thẩm phán, trong đó có hoạt động thu thập chứng cứ. Qua thực tiễn công tác, tôi thấy trong hoạt động này còn một số vấn đề cần đưa ra trao đổi như sau:

     Qua kiểm tra về công tác THADS tại các cơ quan THADS địa phương, phát hiện các sai phạm, thiếu sót chủ yếu theo quy định của Luật THADS năm 2008 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành trong những vấn đề sau:

     Hải Phòng là Đô thị loại I cấp Quốc gia, là một trong ba đỉnh tam giác vàng của vùng Đông Bắc, có nền kinh tế hàng hóa, dịch vụ phát triển. Hải Phòng cũng là thành phố cảng biển giao thoa với nhiều nền văn hóa khác nhau. Đây cũng là một trong những nguyên nhân phát sinh nhiều loại tội phạm. 

     Bình đẳng trước pháp luật là một trong những nguyên tắc cơ bản, được thể chế hóa trong nhiều văn kiện quốc tế và quốc gia. Điều 6 Tuyên ngôn nhân quyền năm 1948 tuyên bố: "Mọi người đều có quyền được công nhận tư cách là con người trước pháp luật ở mọi nơi". Điều 7 Tuyên ngôn tiếp tục khẳng định: "Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và được pháp luật bảo vệ một cách bình đẳng mà không có bất cứ sự phân biệt nào".

     1. Quy định của Hiến pháp sửa đổi năm 2013 về nguyên tắc "Bảo đảm tranh tụng trong xét xử"

    Tranh tụng là hoạt động của các bên tham gia xét xử đưa ra các quan điểm của mình và tranh luận lại để bác bỏ một phần hoặc toàn bộ quan điểm của phía bên kia. Tranh tụng là cơ sở để Tòa án đánh giá toàn bộ nội dung vụ án và đưa ra phán quyết cuối cùng đảm bảo tính khách quan, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. Xác định tầm quan trọng của hoạt động tranh tụng tại phiên tòa, Điều 103 khoản 5 Hiến pháp sửa đổi năm 2013 quy định "Nguyên tắc tranh tụng trong xét xử được bảo đảm". 

Qua thực tiễn, trong công tác kiểm sát thông báo trả lại đơn khởi kiện của Tòa án, bản thân tôi thấy có vướng mắc trong nhận thức và thực hiện như sau: 

     1. Nhận thức chung về nguyên tắc suy đoán vô tội

    Suy đoán vô tội hay giả định vô tội, là một trong những nguyên tắc cơ bản, được ứng dụng rộng rãi trong nền khoa học pháp lý hiện đại.

     Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 được sửa đổi và ban hành trong công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Ngoài sự kế thừa giá trị to lớn các Bản Hiến pháp năm 1946, 1959, 1980, 1992, còn thể hiện rõ và đầy đủ hơn bản chất dân chủ, tiến bộ của Nhà nước và chế độ ta trong thời kỳ quá độ đi lên chủ nghĩa xã hội trong đó quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được Hiến pháp 2013 ghi nhận, bảo đảm dựa trên các nguyên tắc nhất định theo các chuẩn mực pháp lý quốc tế về quyền con người và yêu cầu của Nhà nước pháp quyền, dân chủ. Trong đó nguyên tắc suy đoán vô tội là sự thể hiện quan điểm của Nhà nước trong việc tôn trọng các quyền của con người và công nhận một người vẫn có đủ tư cách công dân với các quyền, nghĩa vụ do Hiến pháp và pháp luật quy định khi chưa bị Tòa án kết tội bằng một bản án có hiệu lực pháp luật. 

     1. Nguyên tắc suy đoán vô tội trong Hiến pháp sửa đổi năm 2013

     Nguyên tắc suy đoán vô tội là một nguyên tắc về bảo đảm quyền con người, hiểu một cách đơn giản nhất nội dung của nguyên tắc suy đoán vô tội là một người sẽ không bị coi là có tội nếu không bị kết án bởi một Tòa án hợp pháp. Điều 11 Tuyên ngôn nhân quyền năm 1948 của Liên hợp quốc và Điều 14 Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị của Liên hợp quốc năm 1966 đều có quy định: “Bất kỳ người bị buộc tội nào đều có quyền suy đoán là không phạm tội cho đến khi lỗi của người đó được xác định theo một trình tự do pháp luật quy định bằng phiên tòa xét xử công khai của Tòa án với sự bảo đảm đầy đủ khả năng bào chữa của người đó”.

     1. Nguyên tắc “bảo đảm tranh tụng trong xét xử” trong Hiến pháp 1992 sửa đổi, bổ sung