Qua thực tiễn áp dụng các quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự trong giai đoạn truy tố, tôi thấy rằng có một số vướng mắc giữa thời hạn quyết định việc truy tố và thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn truy tố quy định trong Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 xin nêu ra để các đồng nghiệp nghiên cứu, trao đổi. Qua đó cũng đề xuất kiến nghị cần sửa đổi cho phù hợp.

Điều 240 quy định về thời hạn quyết định việc truy tố:

“1. Trong thời hạn 20 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng, 30 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng kể từ ngày nhận hồ sơ vụ án và bản kết luận điều tra, Viện kiểm sát phải ra một trong các quyết định:

a)  Truy tố bị can ra trước Tòa;

b)  Trả hồ sơ để điều tra bổ sung;

c)   Đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án; đình chỉ hoặc tạm đình chỉ vụ án đối với bị can.

Trường hợp cần thiết, Viện trưởng Viện kiểm sát có thể gia hạn thời hạn quyết định truy tố nhưng không quá 10 ngày đối với tội phạm ít nghiêm trọng và tội phạm nghiêm trọng, không quá 15 ngày đối với tội phạm rất nghiêm trọng, không quá 30 ngày đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

2. Trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày ra một trong các quyết định quy định tại khoản 1 điều này, Viện kiểm sát phải thông báo cho bị can, người bào chữa, hoặc người đại diện của bị can, bị hại biết việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung; giao cho bị can hoặc người đại diện của bị can và gửi cho Cơ quan điều tra, người bào chữa bản Cáo trạng, quyết định đình chỉ vụ án hoặc quyết định tạm đình chỉ vụ án, quyết định đình chỉ vụ án đối với bị can hoặc quyết định tạm đình chỉ vụ án đối với bị can; thông báo cho bị hại, đương sự,người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ...

Trường hợp vụ án phức tạp thì thời hạn giao bản Cáo trạng, quyết định đình chỉ vụ án hoặc quyết định tạm đình chỉ vụ án cho bị can hoặc người đại diện của bị can có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày.”

Điều 241BLTTHS quy định về áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn truy tố:

“Thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn truy tố không được quá thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 240 của Bộ luật này.”

Như vậy đối với vụ án phức tạp có bị can tạm giam, có bị can tại ngoại mà chưa giao được Cáo trạng cho bị can tại ngoài thì thời hạn giao bản Cáo trạng có thể kéo dài nhưng không quá 10 ngày. Vấn đề đặt ra là trong thời hạn 10 ngày đó, nếu bị can đã hết lệnh tạm giam thì phải xử lý như thế nào ?

Theo quy định tại Điều 244 và Điều 276 BLTTHS thì Tòa án không nhận hồ sơ nếu Viện kiểm sát chưa tống đạt được Cáo trạng nên Tòa án không thể thụ lý vụ án và ra lệnhtạm giam đối với bị can đang tạm giam. Nhưng nếu viện kiểm sát ra lệnh tạm giam thì trái với với quy định tại khoản 1 Điều 240 BLTTHS.

Đây là khoảng trống về áp dụng biện pháp ngăn chặn trong Bộ luật tố tụng hình sự cầnđược liên ngành trung ương hướng dẫn.

Theo tôi trong thời hạn kéo dài 10 ngày để giao Cáo trạng, Viện kiểm sát phải có tráchnhiệm duy trì lệnh tạm giam đối với bị can. Do đó cần sửa Điều 241 BLTTHS theo hướng chỉ cần quy định“Thời hạn áp dụng biện pháp ngăn chặn trong giai đoạn truy tố không được quá thời hạn quy định tại Điều 240 của Bộ luật này.” Có như vậy thì mới đảm bảo việc áp dụng biện pháp ngăn chặn liên tục đối với bị can.

Nguyễn Văn Bạch, Viện kiểm sát nhân dân quận Dương Kinh