Ngày 01/7/2025, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự chính thức có hiệu lực thi hành. Theo đó bị can, bị cáo phải đối mặt với nhiều bất lợi khi thực hiện hành vi phạm tội sau 0 giờ 00 phút ngày 01/7/2025.

Dưới đây tác giả tổng hợp các quy định mới bất lợi cho bị can, bị cáo khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự có hiệu lực.

 Kết quả biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự

• Phạm tội tham ô tài sản và tội nhận hối lộ được xét giảm án khi nộp ít nhất ¾ tài sản tham ô nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn

  Khoản 4 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự quy định riêng đối với Tội tham ô tài sản và Tội nhận hối lộ, sau khi bỏ hình phạt tử hình, nhằm bảo đảm thu hồi tài sản do phạm tội mà có, đồng thời khuyến khích người phạm tội tích cực khai báo trong quá trình giải quyết vụ án, Luật đã sửa đổi, bổ sung quy định tại khoản 1 Điều 63 theo hướng:

  “Người bị kết án tù chung thân về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ chỉ có thể được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt khi đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và đã hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.”

• Tăng mức phạt tiền đối với các tội về môi trường, an toàn thực phẩm

  Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự đã nâng gấp đôi mức hình phạt tiền đối với các tội về môi trường, an toàn thực phẩm, ma túy như: Tội gây ô nhiễm môi trường (Điều 235); Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 236); Tội vi phạm quy định về phòng ngừa, ứng phó, khắc phục sự cố môi trường (Điều 237); Tội đưa chất thải vào lãnh thổ Việt Nam (Điều 239); Tội huỷ hoại nguồn lợi thuỷ sản (Điều 242); Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317)

• Nâng mức phạt tù tại các điều luật, tập trung vào các nhóm tội về môi trường, an toàn thực phẩm, ma túy

  Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự đã nâng mức phạt tù với các tội về môi trường, an toàn thực phẩm, ma túy như: Tội gây ô nhiễm môi trường (Điều 235); Tội vi phạm quy định về quản lý chất thải nguy hại (Điều 236); Tội sản xuất trái phép chất ma túy (Điều 248); Tội tàng trữ trái phép chất ma túy (Điều 249); Tội vận chuyển trái phép chất ma túy (Điều 250); Tội mua bán trái phép chất ma túy (Điều 251); Tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317)

• Bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy

Khoản 20 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2025 đã bổ sung tội Sử dụng trái phép chất ma túy. Theo đó, người nào sử dụng trái phép chất ma túy thuộc một trong các trường hợp sau, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 03 năm:

- Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;

- Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;

- Đang trong thời hạn 02 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy;

- Đang trong thời hạn 02 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.

Đối với các trường hợp tái phạm về tội này thì bị phạt tù từ 03 năm đến 05 năm.

Việc bổ sung tội sử dụng trái phép chất ma túy là cần thiết trong tình hình hiện nay. Tuy nhiên tại Luật sửa đổi, bổ sung không áp dụng đối với tất cả người sử dụng trái phép chất ma túy mà chỉ áp dụng đối với những người đang cai nghiện hoặc đã thực hiện việc cai nghiện ma túy nhưng biện pháp này không thành công, người đã cai nghiện ma túy tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy…

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật hình sự năm 2025 là một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình cải cách tư pháp tại Việt Nam. Văn bản pháp luật này thể hiện quyết tâm xây dựng một nền tư pháp hình sự hiện đại, minh bạch, hiệu quả, mang ý nghĩa sâu sắc, góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực trong lĩnh vực hình sự.

Nguyễn Văn Tuyến - VKSND Khu vực 11