Những vướng mắc khi thực hiện Thông tư liên tịch số 06 ngày 02/8/2013 về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
Công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Theo quy định tại Điều 100 Bộ luật Tố tụng hình sự thì việc tiếp nhận, tố giác tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố là căn cứ để khởi tố hay không khởi tố vụ án hình sự. Ngày 02/08/2013 Bộ Công an - Bộ Quốc phòng - Bộ Tài chính - Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn - Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 06/2013/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC hướng dẫn thi hành quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Qua gần một năm thực hiện Thông tư liên tịch số 06 nhận thấy Thông tư đã hướng dẫn khá chi tiết về cơ quan tiếp nhận, giải quyết, nhiệm vụ, tổ chức tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố; kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố. Đây là công cụ pháp lý để Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và các cơ quan khác làm tốt công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, góp phần hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm, giữ vững ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Tuy nhiên thực tiễn việc thực hiện Thông tư liên tịch số 06 cũng còn có những vướng mắc, bất cập như sau:
1. Vướng mắc về giải quyết tranh chấp thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố.
Tại khoản 1 Điều 7 Thông tư liên tịch số 06 quy định: "... Những tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố không thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan mình thì ngay sau khi tiếp nhận phải chuyển tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đó kèm theo các tài liệu có liên quan đến Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết." Trong trường hợp có tranh chấp về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm thì giải quyết như thế nào, cơ quan nào giải quyết thì chưa được quy định trong Thông tư 06.
2. Vướng mắc trong quá trình giải quyết và kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
Khoản 1 Điều 9 Thông tư liên tịch số 06 quy định: "
Như vậy trong giai đoạn xác minh sơ bộ ban đầu của cơ quan điều tra không quy định VKSND có hoạt động tác nghiệp, điều này ảnh hưởng rất nhiều tới công tác kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo tội phạm và trong giai đoạn này được kéo dài trong thời gian bao nhiêu ngày cũng không được quy định rõ trong Thông tư 06.
Thông tư 06 quy định Công an xã, phường, thị trấn… là cơ quan tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố, tuy nhiên trong thực tế công an cấp xã cũng là cơ quan có thẩm quyền xác minh, giải quyết một số vụ việc xảy ra tại địa bàn. Trong trường hợp có vụ việc rất nghiêm trọng có dấu hiệu của tội phạm do công an xã tiếp nhận, tuy nhiên họ không báo cáo, không chuyển cho Cơ quan điều tra cấp huyện (trong Thông tư không quy định trách nhiệm, thời gian họ phải chuyển cho Cơ quan điều tra Công an huyện ), Công an cấp xã tự giải quyết và xử lý hành chính dẫn đến bỏ lọt tội phạm. Trong trường hợp này VKSND không kiểm sát được vì trong Thông tư 06 không quy định cho VKSND kiểm sát việc xử lý tin báo của công an cấp xã. Đây là kẽ hở dẫn đến bỏ lọt tội phạm rất nhiều.
3. Về chế độ thông tin, báo cáo việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố
Tại khoản 1 Điều 14 Thông tư liên tịch số 06 quy định: "Cơ quan điều tra các cấp có trách nhiệm thông báo bằng văn bản tình hình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố cho Viện kiểm sát cùng cấp định kỳ: hàng tháng đối với cấp huyện, ba tháng đối với cấp tỉnh, sáu tháng đối với cấp trung ương";Khoản 7 Điều này quy định "Số liệu 01 tháng được tính từ ngày 16 tháng trước đến hết ngày 15 tháng đó và gửi trước ngày 20 tháng đó".
Việc quy định chế độ gửi thông báo về tình hình tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của Cơ quan điều tra cho Viện kiểm sát cùng cấp định kỳ háng tháng đối với cấp quận, huyện sẽ gây ra khó khăn trong báo cáo hàng tuần về công tác kiểm sát việc giải quyết tin báo, tố giác tội phạm và kiến nghị khởi tố của Viện kiểm sát cấp quận, huyện gửi lên Viện kiểm sát cấp trên. Như vậy số liệu trong báo cáo của tuần sẽ được tính từ số liệu tin báo của tháng trước, về mặt thời gian của các thông tin báo cáo hàng tuần sẽ chậm hơn ít nhất 01 tháng so với thời gian thực tế.
Về mốc thời gian để chốt số liệu báo cáo hàng tháng và hàng tuần không thống nhất.
Đối với việc chốt số liệu háng tháng của Cơ quan điều tra: Trên thực tế Cơ quan điều tra chốt số liệu một tháng tính từ ngày đầu tiên của tháng đến ngày cuối cùng của tháng đó.
Báo cáo một tháng của Viện kiểm sát cấp quận, huyện gửi Phòng 1A Viện kiểm sát cấp trên được chốt số liệu từ ngày 16 của tháng trước đến ngày 15 của tháng hiện tại (theo quy định của Thông tư liên tịch số 06); Số liệu báo cáo tháng gửi Văn phòng được tính vào ngày cuối cùng của tháng.
Báo cáo tuần của Viện kiểm sát cấp quận, huyện gửi lên Viện kiểm sát cấp trên được tính từ thứ 04 của tuần trước đến thứ 4 của tuần hiện tại.
Như vậy, khi mốc thời gian chốt số liệu để tổng hợp báo cáo không đồng nhất sẽ dấn đến việc phải phân loại, tổng hợp số liệu nhiều lần gây mất thời gian và dẫn đến số liệu không thống nhất.
Để công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố đạt hiệu quả cao, đồng thời tăng cường công tác kiểm sát việc tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố hạn chế thấp nhất tình trạng bỏ lọt tội phạm và làm oan người vô tội thiết nghĩ cần thực hiện các giải pháp sau:
- Thứ nhất, cần báo cáo liên ngành Trung ương sửa đổi bổ sung Thông tư liên tịch số 06, theo đó cần quy định rõ vấn đề về thẩm quyền giải quyết tranh chấp về tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, cơ quan có trách nhiệm quyết định vấn đề này; cần quy định rõ VKSND có thẩm quyền kiểm sát việc tiếp nhận tin báo, tố giác về tội phạm và kiến nghị khởi tố của công an các xã, phường, thị trấn, các Trạm, đồn; sửa đổi về chế độ thông tin báo cáo cho phù hợp với các loại báo cáo chung của ngành.
- Thứ hai, khi chưa sửa đổi, bổ sung Thông tư 06 cần ký quy chế phối hợp với Cơ quan điều tra để khắc phục các thiếu sót nêu trên, đặc biệt cần phối hợp với Cơ quan điều tra hàng năm kiểm tra tại công an các xã, thị trấn về tiếp nhận tố giác tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố của các cơ quan, đơn vị này để hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm.
Bùi Mạnh Hùng, VKSND huyện Thủy Nguyên