Sau khi Quy chế phối hợp số 02/2009/QCPH-CA-VKS-TA được ký kết, các cơ quan tư pháp thành phố Hải Phòng đã triển khai, phổ biến nội dung hướng dẫn các đơn vị nghiệp vụ thống nhất tổ chức thực hiện từ ngày 01/9/2012. Lãnh đạo các cơ quan tư pháp ban hành công văn chỉ đạo đơn vị trong ngành thực hiện nghiêm chỉnh quy chế. Các đơn vị căn cứ Quy chế để phối hợp giữa 03 ngành tư pháp thành phố, trên cơ sở đặc điểm tình hình ở địa phương tiến hành ký kết Quy chế phối hợp giữa 03 ngành tư pháp quận, huyện trong công tác điều tra, xử lý các vụ án hình sự phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ chính trị của địa phương. Đến nay tất cả các đơn vị quận, huyện của thành phố Hải Phòng đã ký Quy chế phối hợp ở cấp mình theo đúng trình tự, thủ tục quy định. Quy chế liên ngành đề cập đến những vấn đề sát với yêu cầu thực tế nên thời gian qua đã phát huy hiệu quả thiết thực trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, đảm bảo các vụ án được giải quyết khách quan, toàn diện, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm. Các ngành đã phối hợp chặt chẽ trong việc tiếp nhận giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm. Các hành vi vi phạm và tội phạm đã kịp thời được phát hiện, xử lý góp phần tích cực vào việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố. Công tác khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, điều tra thu thập chứng cứ đã có sự phối hợp chặt chẽ giữa Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát, tất cả các trường hợp khám nghiệm theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự phải có sự tham gia của Kiểm sát viên đều được Điều tra viên kịp thời thông báo, đảm bảo sự tham gia, giám sát hoạt động khám nghiệm của Kiểm sát viên. Đối với những vụ việc có tính chất phức tạp, án đặc biệt nghiêm trọng đã có sự phối hợp chặt chẽ ngay từ đầu. Trong thời điểm từ 17/8/2009 đến 30/7/2012 Cơ quan điều tra đã thông báo 98,5% số vụ phải khám nghiệm cho Viện kiểm sát và Viện kiểm sát đã cử 100% Kiểm sát viên tham gia các vụ việc này. Còn lại những vụ Cơ quan điều tra không thông báo cho Viện kiểm sát (1,5%) qua xem xét chủ yếu là những vụ tai nạn giao thông gây thương tích nhẹ.. chưa có vụ nào Cơ quan điều tra khám nghiệm không thông báo cho Viện kiểm sát sau phải dựng lại hiện trường.

   Trong quá trình khởi tố vụ án, đối với những vụ án có khó khăn trong việc đánh giá chứng cứ, định tội danh, những vụ án mà các đối tượng thực hiện những thủ đoạn mới… Cơ quan điều tra đều trao đổi với Viện kiểm sát trước khi khởi tố như vụ mua bán trẻ em mà các đối tượng thực hiện hành vi phạm tội dưới hình thức nhận con nuôi ... Các vụ án có sự trao đổi trước khi khởi tố đều được khởi tố, điều tra, truy tố và xét xử không có vụ nào oan, sai. Việc giao tài liệu và quyết định khởi tố vụ án về cơ bản đúng thời hạn luật định.

     Các cơ quan tố tụng đã có sự phối hợp chặt chẽ trong việc phân loại, xử lý người bị tạm giữ trước khi ra quyết định tạm giữ hình sự, tỷ lệ tạm giữ hình sự sau phải xử lý hành chính giảm nhiều so với trước. Tỷ lệ tạm giữ hình sự sau phải trả tự do, xử lý hành chính toàn thành phố dưới 02 % (thời điểm từ 17/8/2009 đến 30/7/2012).

     Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát tăng cường trao đổi thống nhất trong việc ban hành các quyết định tố tụng nhất là các lệnh bắt khẩn cấp, bắt bị can để tạm giam… Việc phối hợp giữa cơ quan điều tra và Viện kiểm sát trong việc cung cấp tài liệu, bổ sung tài liệu, chứng cứ phục vụ việc phê chuẩn bắt khẩn cấp, khởi tố bị can, lệnh tạm giam, lệnh bắt bị can để tạm giam và thay đổi quyết định khởi tố bị can, biện pháp ngăn chặn được thực hiện theo đúng quy định của Bộ luật tố tụng hình sự và Quy chế. Các yêu cầu bổ sung tài liệu chứng cứ của Viện kiểm sát đều được Cơ quan điều tra chấp nhận thực hiện, đã hạn chế tối đa việc Viện kiểm sát ra quyết định từ chối hoặc hủy bỏ các quyết định tố tụng của Cơ quan điều tra.

     Trong quá trình điều tra vụ án Điều tra viên gửi đầy đủ các tài liệu chứng cứ đã thu thập cho Kiểm sát viên thụ lý vụ án và thực hiện nghiêm túc các nội dung đề ra trong yêu cầu điều tra của Kiểm sát viên. Kiểm sát viên đã thường xuyên phối hợp với Điều tra viên làm rõ những vấn đề cần chứng minh trong vụ án, kiểm sát chặt chẽ việc lập hồ sơ của Cơ quan điều tra, đảm bảo việc điều tra vụ án khách quan, toàn diện, đúng pháp luật. Về cơ bản trong quá trình kiểm sát điều tra các vụ án hình sự Kiểm sát viên đều có yêu cầu điều tra bằng văn bản trừ một số vụ án phạm tội quả tang, chứng cứ đã rõ ràng không đề ra yêu cầu điều tra bằng văn bản nhưng có trao đổi trực tiếp với Điều tra viên. Đối với những vụ án trọng điểm, phức tạp, vụ án bị can không nhận tội, bị can là người thuộc trường hợp quy định tại Khoản 2 Điều 57 Bộ luật tố tụng hình sự thì Kiểm sát viên luôn chủ động phối hợp với Điều tra viên lập kế hoạch xét hỏi, kiên quyết đấu tranh với tội phạm nên các vụ án đều được giải quyết kịp thời; Kiểm sát viên trực tiếp tham gia cùng Điều tra viên trong việc hỏi cung các bị can đảm bảo việc thu thập chứng cứ  khách quan, toàn diện, đúng pháp luật; trước khi kết thúc điều tra Kiểm sát viên trực tiếp nghiên cứu hồ sơ để đánh giá, xem xét căn cứ kết thúc điều tra, kịp thời yêu cầu điều tra bổ sung những vấn đề còn thiếu, đảm bảo khi hồ sơ chuyển truy tố không phải trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung vì thiếu chứng cứ. Liên ngành đã thường xuyên tổ chức các cuộc họp liên ngành để giải quyết vướng mắc trong việc đánh giá chứng cứ, định tội danh, thẩm quyền giải quyết nên các tồn tại thiếu sót của các cơ quan tố tụng được chỉ rõ và rút ra nhiều bài học kinh nghiệm trong công tác xử lý các vụ án khác. Ba ngành Công an, Viện kiểm sát và Tòa án luôn chủ động phối hợp trong việc xác định án trọng điểm, việc xác lập đúng quy định và đúng các tiêu chí, trên cơ sở đó đã phân công những Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán có kinh nghiệm thụ lý để tập trung đẩy nhanh tiến độ, chất lượng điều tra, truy tố, xét xử phục vụ yêu cầu tuyên truyền, đấu tranh trấn áp tội phạm và nhiệm vụ chính trị của thành phố. Có những vụ án Thẩm phán đã nghiên cứu hồ sơ từ giai đoạn điều tra.

    Việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung đã được hạn chế, trước khi có quyết định trả hồ sơ Kiểm sát viên đều thông báo trước nội dung quyết định, khi nhận được những yêu cầu điều tra bổ sung đều được thực hiện đầy đủ, đối với những yêu cầu điều tra bổ sung không thực hiện được đều nêu rõ lý do bằng văn bản hoặc nêu trong bản kết luận điều tra bổ sung. Nếu quan điểm của Điều tra viên và Kiểm sát viên chưa thống nhất đối với các yêu cầu điều tra bổ sung đều báo cáo Lãnh đạo hai ngành để thống nhất giải quyết. Trong ba năm (2009-2012) có 2,04% số vụ cơ quan điều tra đề nghị truy tố, Viện kiểm sát phải trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung; tất cả các vụ trả hồ sơ đều là trả đúng và được Cơ quan điều tra khắc phục.

     Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử đã có sự phối kết hợp chặt chẽ giữa Thẩm phán và Kiểm sát viên; qua nghiên cứu hồ sơ nếu có quan điểm khác nhau về điều luật, tội danh trong Cáo trạng thì Thẩm phán chủ động trao đổi với Kiểm sát viên để thống nhất giải quyết. Trong quá trình xét xử tại phiên tòa chất lượng xét xử đã có sự chuyển biến rõ nét nhất là từ khi có Nghị quyết số 08 và Nghị quyết số 49 của Bộ chính trị về cải cách tư pháp. Được sự quan tâm của Thành ủy, Ban chỉ đạo cải cách tư pháp thành phố, các cơ quan tiến hành tố tụng đã phối hợp tốt trong giai đoạn này. Giữa Viện kiểm sát và Tòa án đã tổ chức được nhiều phiên tòa xét xử theo tinh thần cải cách tư pháp, qua đó rút kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa. Quá trình xét xử sơ thẩm tại phiên tòa có những vụ phát sinh tình tiết mới tại phiên tòa chứng minh bị cáo không phạm tội hoặc ngoài tội danh Viện kiểm sát đã truy tố hoặc còn phạm tội khác, có đồng phạm …đều có sự phối hợp tốt giữa Kiểm sát viên và Thẩm phán, có sự trao đổi, thống nhất nên không xảy ra tình trạng Viện kiểm sát truy tố, Tòa án tuyên bị cáo không phạm tội.

     Ba ngành tư pháp thành phố đã phối hợp hợp chặt chẽ trong công tác hướng dẫn, chỉ đạo các cơ quan tiến hành tố tụng quận, huyện trong việc áp dụng pháp luật, đường lối, xử lý vụ án, bị can và những vấn đề có vướng mắc, đối với những vụ án phức tạp, dư luận xã hội quan tâm mà các cơ quan tiến hành tố tụng có những vướng mắc, có ý kiến khác nhau thì đều được thỉnh thị báo cáo cấp trên đảm bảo giải quyết vụ án kịp thời, đúng các quy định của pháp luật.

     Nhằm nâng cao hơn nữa sự phối hợp giữa các cơ quan tư pháp trong việc giải quyết các vụ án hình sự đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp Liên ngành tư pháp thành phố Hải Phòng đã có những giải pháp sau:

     - Nâng cao ý thức, trách nhiệm của Lãnh đạo các đơn vị và các Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán trong việc thực hiện Quy chế phối hợp. Các Kiểm sát viên , Thẩm phán được phân công thụ lý hồ sơ phải nghiên cứu kỹ nội dung vụ án, khi thấy còn những vấn đề thiếu sót không thể tự mình khắc phục được cần phải trả hồ sơ để điều tra bổ sung thì báo cáo lãnh đạo và tiền hành họp trù bị theo đúng Quy chế.

     - Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án hai cấp tự chủ động sơ kết đánh giá kết quả công tác phối hợp qua từng vụ án, đẩy mạnh các cấp độ phối hợp, tăng cường ủy quyền phân cấp cho Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán là những chức danh tư pháp trực tiếp phối hợp khi thao tác nghiệp vụ. Viện kiểm sát và Tòa án chủ động phối hợp chọn một số vụ án đưa ra xét xử mẫu làm tiêu chí co cho các Kiểm sát viên và Thẩm phán học tập rút kinh nghiệm, từng bước phần đấu nâng cao chất lượng tranh tụng ở các phiên tòa. Đối với những vụ án có tính chất phức tạp , đặc biệt nghiêm trọng khi tiến hành thực nghiệm điều tra Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát chủ dộng mời Tòa án tham gia để nắm chắc nội dung vụ án phục vụ cho công tác điều tra, truy tố và xét xử.

     - Tăng cường phối kết hợp giữa cấp trên và cấp dưới để nhanh chóng giải quyết những khó khăn, vướng mắc, hạn chế việc thiếu nhất quán về quan điểm giữa cấp trên và cấp dưới và giữa các ngành tư pháp trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Ban chỉ đạo cải cách tư pháp, sự lãnh đạo của 3 ngành, tiếp tục đôn đốc, giám sát việc thực hiện Quy chế một cách chặt chẽ hiệu quả.

     - Không nên đưa tiêu chí trả hồ sơ để điều tra bổ sung để bình xét thi đua vì trong hoạt động tố tụng và nhất là theo tinh thần cải cách tư pháp việc trả hồ sơ là hoạt động bình thường mang tính nghiệp vụ. Sau khi Viện kiểm sát ban hành các kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm gửi đến cấp trên trực tiếp của mình và của đơn vị có vi phạm để tổng hợp rút kinh nghiệm chung.

    - Định kỳ hàng quý, 6 tháng các cơ quan Công an, Tòa án, Viện kiểm sát tổ chức họp trao đổi, giải quyết những vấn đề vướng mắc đánh giá rút kinh nghiệm chung, hạn chế việc ban hành nhiều văn bản kiến nghị nhưng cũng tránh tình trạng mang tính cảm thông chia sẻ giữa Điều tra viên, Kiểm sát viên và Thẩm phán dẫn đến Lãnh đạo 3 Ngành không nắm được để kịp thời chỉ đạo và hướng khắc phục những tồn tại trên. Bổ sung vào quy chế phối hợp nội dung về trách nhiệm của cơ quan điều tra, Viện kiểm sát trong trường hợp Tòa án xét xử có kiến nghị xem xét việc khởi tố thêm những đối tượng có liên quan trong cùng vụ án.

     - Kịp thời biểu dương khen thưởng các đơn vị và các cá nhân thực hiện tốt Quy chế phối hợp và kiểm điểm làm rõ trách nhiệm đối với những trường hợp có vi phạm thiếu sót.

(Theo tin Vksndtc.gov.vn)