Sáng ngày 09/4/2026, Toà án nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng mở phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án hôn nhân gia đình về “Ly hôn, tranh chấp về nuôi con” giữa nguyên đơn chị N. T. T. và bị đơn anh N. C. D. Đây là phiên tòa được Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng lựa chọn là phiên toà để rút kinh nghiệm trong công tác kiểm sát xét xử; đồng thời được Tòa án nhân dân cùng cấp tổ chức theo hình thức trực tuyến trên cơ sở đề nghị của bị đơn anh N. C. D. – hiện đang chấp hành án phạt tù tại Trại tạm giam số 1 - Công an thành phố Hải Phòng.

Việc lựa chọn vụ án để tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm xuất phát từ tính chất vụ việc vừa mang đặc trưng của tranh chấp hôn nhân gia đình, vừa đặt ra yêu cầu thực tiễn trong kiểm sát việc tổ chức phiên tòa trực tuyến đối với bị đơn đang chấp hành án. Đây cũng là điều kiện để Kiểm sát viên nâng cao kỹ năng kiểm sát xét xử, nhất là trong bối cảnh các hình thức xét xử trực tuyến ngày càng được áp dụng.

Theo nội dung vụ án: Chị N. T. T. và anh N. C. D. kết hôn trên cơ sở tự nguyện, có tổ chức lễ cưới và có đăng ký kết hôn tại Uỷ ban nhân dân phường Đông Hải 2, quận Hải An (cũ), thành phố Hải Phòng vào ngày 19/10/2010. Quá trình chung sống, vợ chồng hoà thuận hạnh phúc đến năm 2018 thì phát sinh mâu thuẫn. Nguyên nhân mâu thuẫn là do vợ chồng bất đồng quan điểm sống. Tình trạng mâu thuẫn kéo dài, không được khắc phục, thậm chí trở nên trầm trọng khi bị đơn tiếp tục vi phạm pháp luật và bị kết án về tội trộm cắp tài sản. Vợ chồng đã sống ly thân từ năm 2024, không còn quan tâm, chăm sóc lẫn nhau. Nguyên đơn làm đơn khởi kiện ra Toà án yêu cầu được ly hôn và đề nghị được trực tiếp nuôi dưỡng hai con chung là cháu N. C. S. (sinh năm 2011) và cháu N. T. A. N (sinh năm 2015). Bị đơn không đồng ý ly hôn, thể hiện mong muốn đoàn tụ gia đình; đồng thời đề nghị được tham gia phiên tòa theo hình thức trực tuyến do đang chấp hành án.

Trên cơ sở đề nghị của bị đơn, Tòa án đã quyết định tổ chức phiên tòa trực tuyến, kết nối giữa điểm cầu trung tâm tại trụ sở Tòa án nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng và điểm cầu thành phần tại Cơ sở giam giữ số 1 – Công an thành phố Hải Phòng. Quá trình tổ chức phiên tòa cơ bản bảo đảm đúng quy định của pháp luật tố tụng dân sự, tạo điều kiện để bị đơn tham gia đầy đủ các hoạt động tố tụng.

Tại phiên toà, nguyên đơn chị N. T. T. giữ nguyên lời trình bày cũng như yêu cầu khởi kiện tại Toà án, đề nghị được ly hôn và trực tiếp nuôi dưỡng hai con chung. Bị đơn anh N. C. D. tham gia phiên tòa tại điểm cầu Trại tạm giam số 1 – Công an thành phố Hải Phòng, bị đơn trình bày ý kiến không đồng ý ly hôn, vẫn còn tình cảm với vợ và các con.

Trong quá trình xét hỏi, bị đơn có biểu hiện xúc động mạnh, không làm chủ được tâm lý, dẫn đến việc phiên tòa phải tạm dừng kết nối trực tuyến trong thời gian ngắn để ổn định tình hình tại điểm cầu thành phần. Sau khi được cán bộ tại cơ sở giam giữ hỗ trợ, Hội đồng xét xử đã xem xét điều kiện thực tế, quyết định tiếp tục tiến hành phiên tòa theo đúng trình tự, thủ tục tố tụng, bảo đảm việc giải quyết vụ án không bị kéo dài.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu đối với công tác kiểm sát phiên tòa trực tuyến, nhất là trong việc theo dõi, đánh giá đầy đủ điều kiện để tiếp tục xét xử khi phát sinh tình huống ngoài dự kiến. Kiểm sát viên đã kịp thời kiểm sát việc xử lý của Hội đồng xét xử, bảo đảm việc tiếp tục phiên toà là có căn cứ, đúng quy định pháp luật, không làm ảnh hưởng đến quyền và lơi ích hợp pháp của các đương sự.

Trong suốt quá trình xét xử, Kiểm sát viên đã thực hiện đầy đủ chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Hội đồng xét xử, Thư ký phiên tòa và những người tham gia tố tụng; tập trung kiểm sát việc xác định quan hệ pháp luật tranh chấp, việc thu thập, đánh giá chứng cứ cũng như việc bảo đảm quyền trình bày, tranh luận của các bên.

Trên cơ sở nghiên cứu hồ sơ và diễn biến tại phiên tòa, Kiểm sát viên phát biểu quan điểm giải quyết vụ án. Viện kiểm sát nhận định mâu thuẫn vợ chồng giữa chị T. và anh D. đã trầm trọng, kéo dài, đời sống chung không thể duy trì, mục đích hôn nhân không đạt được; bị đơn đang chấp hành án phạt tù, không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ đối với gia đình trong thời gian hiện tại. Do đó, có đủ căn cứ chấp nhận yêu cầu ly hôn của nguyên đơn. Đối với con chung, các cháu hiện đang sinh sống ổn định với mẹ, có nguyện vọng được ở với mẹ; trong khi bị đơn chưa có điều kiện trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng con. Vì vậy, việc giao con cho nguyên đơn trực tiếp nuôi dưỡng là phù hợp, bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của các con chung.

Sau khi nghị án, Hội đồng xét xử đã tuyên án chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, phù hợp với quan điểm của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng.

Kết thúc phiên tòa, đơn vị đã tổ chức họp rút kinh nghiệm. Các ý kiến phát biểu tập trung đánh giá kỹ năng của Kiểm sát viên trong việc tham gia phiên tòa trực tuyến, nhất là kỹ năng kiểm sát các tình huống phát sinh; đồng thời trao đổi, làm rõ những vấn đề cần lưu ý trong quá trình giải quyết các vụ án hôn nhân gia đình có bị đơn đang chấp hành án phạt tù.

Từ thực tiễn phiên tòa cho thấy, việc tổ chức xét xử trực tuyến đã và đang trở thành yêu cầu tất yếu trong hoạt động tư pháp. Bên cạnh việc bảo đảm điều kiện kỹ thuật, cần đặc biệt chú trọng yếu tố tâm lý của đương sự tại điểm cầu thành phần; Hội đồng xét xử phải chủ động, linh hoạt trong xử lý các tình huống phát sinh đồng thời vẫn bảo đảm tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật tố tụng. Đối với Kiểm sát viên, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao chất lượng thực hành quyền kiểm sát tại phiên toà, nhất là kỹ năng nhận diện, đánh giá và kịp thời đề xuất hướng xử lý đối với các tình huống phát sinh ngoài dự liệu.

Thông qua phiên tòa rút kinh nghiệm, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 - Hải Phòng tiếp tục nâng cao chất lượng công tác kiểm sát xét xử, tang cường kỹ năng tham gia phiên toà trực tuyến, qua đó góp phần bảo đảm việc giải quyết các vụ án hôn nhân gia đình đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay.

Nguyễn Thị Diệu Ngọc - Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4