Công tác kiểm tra, giám sát (KTGS) là một trong những chức năng lãnh đạo quan trọng của Đảng, góp phần giữ vững kỷ luật, kỷ cương và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở Đảng. Nghị quyết số 05 ngày 07/4/2026 của Bộ Chính trị đã đưa ra nhiều nội dung đổi mới quan trọng, đặc biệt nhấn mạnh vai trò của chi bộ trực thuộc – nơi gần dân, sát dân và trực tiếp quản lý đảng viên.

Nghị quyết 05 đã xác định bốn nội dung kiểm tra giám sát: Thứ nhất xác định kiểm tra giám sát là là một trong những phương thức, chức năng lãnh đạo quan trọng nhất, là cơ chế để Đảng tự chỉnh đốn, tự hoàn thiện, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền; là công cụ để kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, kỷ cương của Đảng; là yếu tố đảm bảo đường lối của Đảng được thực hiện nghiêm túc, hiệu quả trong thực tiễn; là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục của Đảng, của mỗi cấp uỷ, tổ chức Đảng và uỷ ban kiểm tra các cấp và trực tiếp, trước hết là người đứng đầu cấp uỷ; thứ hai: công tác kiểm tra giám sát, kỷ luật Đảng phải được tiến hành chủ động, toàn diện, đồng bộ, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh, theo đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, phương pháp công tác Đảng; thứ ba: Mọi tổ chức Đảng và đảng viên phải thường xuyên tự soi, tự sửa, tự phê bình và phê bình, tự kiểm tra, giám sát và chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng, bình đẳng, đảm bảo phương châm “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ”, thứ tư: kiên quyết kiểm tra, xử lý nghiêm minh, kịp thời vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống.

Nguồn ảnh: sưu tầm Internet

Trong phương pháp kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, gắn với công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng của Chi bộ trực thuộc tổ chức cơ sở Đảng, Nghị quyết đề cập đến những điểm mới nổi bật như sau:

Một trong những điểm đổi mới nổi bật là sự chuyển hướng mạnh mẽ từ tư duy “kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm” sang “chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm”. Công tác giám sát được thực hiện thường xuyên, liên tục nhằm phát hiện kịp thời những biểu hiện lệch lạc ngay từ khi mới manh nha. Điều này giúp chi bộ không chỉ xử lý vi phạm mà còn ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa, góp phần xây dựng tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh.

Nghị quyết nhấn mạnh việc nâng cao vai trò tự kiểm tra, tự giám sát của chi bộ. Chi bộ được xác định là cấp trực tiếp quản lý, giáo dục và rèn luyện đảng viên, do đó phải chủ động thực hiện kiểm tra nội bộ gắn với sinh hoạt chi bộ định kỳ, đặc biệt là thông qua tự phê bình và phê bình. Đây là giải pháp quan trọng để nâng cao tính tự giác, trách nhiệm của mỗi đảng viên.

Một điểm mới quan trọng khác là gắn công tác kiểm tra, giám sát với công tác cán bộ. Kết quả kiểm tra giám sát trở thành căn cứ quan trọng trong việc đánh giá, xếp loại đảng viên, cũng như trong công tác quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng và kỷ luật. Điều này góp phần tăng tính thực chất, tránh tình trạng kiểm tra mang tính hình thức.

Nghị quyết cũng mở rộng phạm vi và nội dung giám sát, tập trung vào các lĩnh vực nhạy cảm, dễ phát sinh tiêu cực như quản lý tài chính, đất đai, đầu tư công và đạo đức công vụ. Đồng thời, việc giám sát được thực hiện đối với mọi đảng viên, không phân biệt chức vụ, qua đó bảo đảm nguyên tắc công bằng, không có “vùng cấm” trong công tác kiểm tra của Đảng.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số toàn diện trong công tác kiểm tra giám sát được đẩy mạnh. Các chi bộ từng bước sử dụng cơ sở dữ liệu, phần mềm quản lý đảng viên để theo dõi, đánh giá việc thực hiện nghị quyết và kỷ luật Đảng. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch, chính xác và kịp thời trong công tác kiểm tra. 

Nghị quyết đề cao vai trò giám sát của nhân dân và các tổ chức đoàn thể. Việc tiếp nhận phản ánh, ý kiến góp ý của nhân dân đối với đảng viên tại cơ sở giúp công tác kiểm tra giám sát thêm khách quan, toàn diện, đồng thời tăng cường mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân. Ngoài ra, trách nhiệm của người đứng đầu chi bộ, đặc biệt là bí thư chi bộ, được quy định rõ ràng hơn. Người đứng đầu phải trực tiếp lãnh đạo, tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm kéo dài hoặc không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Phương thức kiểm tra cũng được đổi mới theo hướng linh hoạt, thực chất, kết hợp giữa kiểm tra định kỳ và đột xuất, giữa kiểm tra hồ sơ với kiểm tra thực tế, đối thoại trực tiếp. Đồng thời, công tác kiểm tra không chỉ dừng lại ở việc phát hiện sai phạm mà còn gắn với hướng dẫn, hỗ trợ chi bộ khắc phục hạn chế, nâng cao năng lực hoạt động.

Những đổi mới trong Nghị quyết số 05 đã thể hiện rõ định hướng nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát theo hướng chủ động, phòng ngừa, minh bạch và hiệu quả. Việc triển khai nghiêm túc các nội dung này tại chi bộ trực thuộc sẽ góp phần quan trọng trong việc xây dựng tổ chức cơ sở Đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.