Mô hình hoạt động cho thuê xe mô tô nhằm phục vụ du khách trong nước và quốc tế di chuyển, khám phá khi tham quan du lịch tại đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng ngày càng phát triển góp phần kích cầu du lịch địa phương. Tuy nhiên, bên cạnh đó, loại hình này cũng kéo theo nhiều tiềm ẩn về vi phạm pháp luật trong quản lý, lưu trú và đảm bảo an ninh trật tự. Quá trình công tố và giải quyết nguồn tin về tội phạm, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng thấy còn nhiều bất cập trong công tác quản lý, dẫn đến phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật, cần thiết phải có biện pháp chấn chỉnh kịp thời. Điển hình, thông qua kiểm sát vụ việc tai nạn giao thông đường bộ xảy ra ngày 31/5/2025, tại khu vực đường 356, thôn Liên Hòa, xã Trân Châu, huyện Cát Hải (nay là đặc khu Cát Hải), thành phố Hải Phòng, chúng tôi nhận thấy còn tồn tại những sơ hở trong công tác quản lý đối với hoạt động cho thuê xe mô tô tự lái trên địa bàn.

Cụ thể vụ việc sau: Khoảng 11 giờ ngày 31/5/2025, một nhóm khách du lịch quốc tịch Hàn Quốc đến thuê xe tại cơ sở kinh doanh cho thuê xe mô tô tự lái của anh Hoàng Văn Vĩnh, trú tại thị trấn Cát Bà, huyện Cát Hải (nay là đặc khu Cát Hải), thành phố Hải Phòng, chủ cơ sở sau khi kiểm tra giấy phép lái xe bản địa của nhóm du khách, đã cho thuê 05 xe mô tô và giao cho nhóm du khách quản lý, sử dụng. Tuy nhiên, đối với anh H. J. – người điều khiển xe mô tô, thời điểm thuê xe không có giấy phép lái xe quốc tế (IDP) - điều kiện bắt buộc đối với người nước ngoài khi điều khiển xe mô tô tham gia giao thông tại Việt Nam. Trong quá trình tham gia giao thông thì vào khoảng 16 giờ 55 phút cùng ngày, khi di chuyển qua đoạn đường 356, anh H. J. không làm chủ tay lái dẫn đến xe mô tô và người đâm vào dải phân cách, Hậu quả anh H. J. tử vong do thương tích nặng.

Việc chủ cơ sở cho thuê xe mô tô đã giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển, vi phạm quy định của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024. Hành vi này tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn giao thông, đe doạ đến tính mạng, sức khoẻ không chỉ đối với người điều khiển mà còn nguy cơ xâm hại đến tính mạng, sức khoẻ của người khác, trong khi đó xe mô tô thuộc loại nguồn nguy hiểm cao độ. Vì vậy, qua công tác kiểm sát, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng nhận thấy công tác quản lý dịch vụ cho thuê xe mô tô trên địa bàn trước thời điểm chuyển đổi mô hình quản lý hành chính còn lỏng lẻo, thiếu sự giám sát chặt chẽ; công tác kiểm tra, hướng dẫn các hộ kinh doanh diễn ra chưa thường xuyên; nhận thức pháp lý của một số cơ sở kinh doanh còn hạn chế. Điều này dẫn đến tình trạng một số hộ, cá nhân kinh doanh chưa nắm rõ hoặc chưa tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật liên quan đến điều kiện cho thuê xe mô tô tự lái.

Trong bối cảnh Cát Bà – Cát Hải là địa bàn du lịch trọng điểm của thành phố với lượng lớn du khách trong và ngoài nước đến lao động và du lịch tương đối cao, nhu cầu đi lại lớn, thì việc để tồn tại những lỗ hổng trong khâu quản lý dịch vụ cho thuê xe mô tô có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng về an ninh, trật tự và hình ảnh du lịch. Do đó cần thiết phải tăng cường công tác quản lý, kết hợp tuyên truyền pháp luật đối với dịch vụ cho thuê xe mô tô trên địa bàn đặc thù có lượng lớn khách du lịch quốc tế.

Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 150/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, trong đó phòng Kinh tế thuộc UBND xã, đặc khu có trách nhiệm tham mưu UBND cấp xã trong lĩnh vực đăng ký hộ kinh doanh và để bảo đảm an toàn giao thông, hạn chế vi phạm, phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với dịch vụ cho thuê xe mô tô, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng đã ban hành kiến nghị đối với Ủy ban nhân dân đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng về một số giải pháp như sau:

1. Chỉ đạo phòng Kinh tế và các phòng chuyên môn của UBND đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng tăng cường công tác tuyên truyền, tổ chức tập huấn và hướng dẫn cho các cá nhân, tổ chức và hộ gia đình kinh doanh dịch vụ cho thuê xe mô tô tự lái và người tham gia giao thông là khách du lịch, khách nước ngoài nắm rõ quy định pháp luật liên quan đến điều kiện cho thuê xe và sử dụng phương tiện khi tham gia giao thông tại Việt Nam. Bảo đảm việc cấp phép đăng ký kinh doanh đối với các dịch vụ cho thuê xe mô tô theo đúng quy định pháp luật.

2. Chỉ đạo Công an đặc khu tăng cường công tác kiểm tra, tiến hành rà soát, lập danh sách, quản lý chặt chẽ dịch vụ cho thuê xe mô tô của các cá nhân, tổ chức và hộ gia đình; yêu cầu cá nhân, tổ chức và hộ gia đình ký cam kết phải tuân thủ đủ điều kiện khi giao xe cho du khách, đặc biệt liên quan đến người nước ngoài đủ điều kiện tham gia giao thông theo thông lệ quốc tế và pháp luật của nước sở tại.

Kiến nghị của Viện kiểm sát nhân dân khu vực 4 – Hải Phòng đã được đồng chí Chủ tịch ủy ban nhân dân đặc khu Cát Hải, thành phố Hải Phòng tiếp thu bằng văn bản và áp dụng để phòng ngừa tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn góp phần ổn định an ninh chính trị và thúc đẩy phát triển kinh tế.