Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội ngày 24/6/2025 về thí điểm giao Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm chủ thể dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND khu vực 13 - Hải Phòng đã chủ động tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân và tiến hành kiểm tra thực tế đối với một điểm tập kết rác thải có dấu hiệu gây ô nhiễm môi trường trên địa bàn.

Cụ thể, vào ngày 11/3/2026, VKSND khu vực 13 tiếp nhận thông tin phản ánh của người dân sinh sống tại các thôn Đồng Hy, Đỗ Xá và khu vực chợ Đọ, xã Vĩnh Lại, thành phố Hải Phòng cung cấp. Theo phản ánh, tại khu vực đồng Cầu Xiếc, thôn Đỗ Xá (giáp đồng Đống Vân, thôn Đồng Hy), xã Vĩnh Lại xuất hiện một điểm tập kết rác thải sinh hoạt không đúng quy định, phát sinh mùi hôi thối và ảnh hưởng đến đời sống của người dân sinh sống xung quanh.

Sau khi tiếp nhận thông tin, Viện kiểm sát xác định vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công cộng về môi trường sống, thuộc phạm vi cần kiểm tra, xác minh theo cơ chế thí điểm Viện kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Đoàn kiểm tra VKSND Khu vực 13 tiến hành kiểm tra thực địa sau phản ánh của người dân.

Kiểm tra hiện trường, ghi nhận nhiều dấu hiệu vi phạm

Trên cơ sở đó, VKSND khu vực 13 đã phân công Kiểm sát viên tiến hành kiểm tra, xác minh thông tin ban đầu, kiểm tra, đánh giá hiện trường nhằm làm rõ tình trạng thực tế.

Hình ảnh người dân đi lại qua bãi rác - Ảnh VKSND khu vực 13

Bãi tập kết rác thải tại khu vực đồng Cầu Xiếc, thôn Đỗ Xá (giáp đồng Đống Vân, thôn Đồng Hy), xã Vĩnh Lại được quy hoạch từ những năm 2017–2018 với diện tích khoảng 5.000m² (0,5 ha) ở khu bãi đồng thuộc đội 7 cầu Xiếc, thôn Đỗ Xá, xã Vĩnh Lại nhằm phục vụ nhu cầu thu gom rác thải sinh hoạt trên địa bàn thôn Đỗ Xá, thôn Đồng Vạn và các hộ buôn bán kinh doanh tại khu vực chợ Đọ khu dân cư thương mại. Tuy nhiên, thời gian gần đây, đặc biệt trước và sau dịp Tết Nguyên đán, lượng rác thải tăng cao dẫn đến việc thu gom, vận chuyển gặp nhiều khó khăn.

Sáng ngày 12/3/2026, Đoàn công tác của VKSND Khu vực 13 do đồng chí Trần Thị Chinh - Phó Viện trưởng làm Trưởng đoàn đã tiến hành kiểm tra, đánh giá hiện trường tại khu vực được phản ánh. Tham gia Đoàn có Kiểm sát viên Nguyễn Thành Trung, An Thị Hà Trang của Viện kiểm sát, đại diện chính quyền địa phương cùng đại diện đơn vị thực hiện thu gom rác thải trên địa bàn.

Hình ảnh người dân phản ánh tình hình bãi rác - Ảnh VKSND khu vực 13

Trong quá trình kiểm tra, Đoàn công tác áp dụng nhiều phương pháp nghiệp vụ như quan sát trực tiếp, đo đạc hiện trạng, chụp ảnh, ghi hình, vẽ sơ đồ hiện trường và thu thập các mẫu vật liên quan. Kết quả kiểm tra cho thấy hiện trường là đoạn đường nhựa Apphan đi từ chọ Đọ thôn Đỗ Xá đi thôn Đoan Xuyên, Đồng Hy giao với tuyền đường bê tông nội đồng đi về thôn Đồng Hy. Tại đây, Đoàn kiểm tra ghi nhận nhiều dấu hiệu cho thấy việc tập kết rác thải chưa bảo đảm các quy định về vệ sinh môi trường: Tình trạng người dân đổ rác không đúng nơi quy định đã xảy ra, khiến tuyến đường bê tông liên thôn dài khoảng 105 mét rộng gân 4 mét bị rác thải lấp kín, rác tràn ra cả lề đường, gây cản trở giao thông, mất mỹ quan và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn. Không chỉ vậy, rác thải ùn ứ, bốc mùi hôi thối, rác thải phát sinh nước rỉ rác và mùi hôi thối có nguy cơ gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của người dân xung quanh. Việc đốt rác còn tạo khói bụi bay vào khu dân cư, gây ô nhiễm không khí, mùi hôi thối nồng nặc, ruồi nhặng sinh sôi nhiều hơn gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống hàng ngày của người dân gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của người dân các thôn Đồng Hy, Đỗ Xá, Đoan Xuyên.

Để xảy ra tình trạng nêu trên nguyên nhân là do UBND xã Vĩnh Lại chưa kịp thời chỉ đạo tổ thu gom rác của thôn trong việc thu gom, vận chuyển rác; chưa thường xuyên quản lý, giám sát, kiểm tra điểm tập kết, trung chuyển rác thải để kịp thời có biện pháp xử lý hành vi vi phạm cũng như tuyên truyền nâng cao ý thức của người dân trong việc đổ rác thải đúng nơi quy định, việc xử lý rác thải đã ảnh hưởng xấu đến môi trường và giao thông công cộng trong khu vực nói riêng và trên địa bàn xã nói chung; thực hiện chưa nghiêm quy định khoản 2 Điều 58 Luật bảo vệ môi trường và khoản 12 Điều 23 Luật tổ chức chính quyền địa phương, Chủ tịch UBND cấp xã phải chịu trách nhiệm trong việc cung ứng các dịch vụ công thiết yếu, bao gồm xử lý rác thải và bảo vệ môi trường.

Làm rõ trách nhiệm, bảo vệ lợi ích công cộng

Làm việc trực tiếp với đơn vị thu gom rác tại hiện trường, Đoàn công tác yêu cầu UBND xã Vĩnh Lại, thành phố Hải Phòng này tổ chức khắc phục, thu dọn ngay tình trạng tập kết rác thải không đúng quy định nêu trên.

Đại diện đơn vị thu gom rác cho biết khu vực này được sử dụng làm điểm tập kết rác thải sinh hoạt tạm thời, các loại rác được thu gom từ khu vực chợ TM trước khi được vận chuyển đến bãi xử lý rác. Theo đơn vị này, một phần rác thải tại hiện trường là do đơn vị thu gom nhưng chưa kịp trang gạt vào bên trong; một phần khác có thể do người dân mang đến đổ trộm nên đơn vị không kiểm soát hết. Đại diện đơn vị thu gom rác cam kết sẽ tổ chức thu dọn toàn bộ rác thải và khắc phục tình trạng ô nhiễm tại khu vực.

Từ kết quả kiểm tra hiện trường, VKSND Khu vực 13 đã ban hành kiến nghị yêu cầu UBND xã Vĩnh Lại, thành phố Hải Phòng khắc phục tình trạng vi phạm, bảo đảm việc thu gom, tập kết và xử lý rác thải đúng quy định của pháp luật, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường trên phương tiện thông tin đại chúng, trong đó chú trọng tuyên truyền các hành vi vi phạm pháp luật và chế tài xử lý hiệu quả. Hoạt động kiểm tra, đánh giá hiện trường lần này thể hiện vai trò chủ động của Viện kiểm sát trong việc bảo vệ lợi ích công cộng, đặc biệt là quyền được sống trong môi trường trong lành của người dân - một trong những nội dung quan trọng đang được triển khai theo cơ chế thí điểm của Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội.

Nguyễn Thành Trung, VKSND khu vực 13