Trong tiến trình cải cách tư pháp hiện nay, việc nâng cao chất lượng thực hành quyền kiểm sát trong lĩnh vực dân sự đang trở thành yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ cả về tư duy pháp lý lẫn kỹ năng nghiệp vụ của các chủ thể tiến hành tố tụng. Trên tinh thần đó, ngày 30/3/2026, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 1 đã phối hợp với Tòa án nhân dân khu vực 1 tổ chức phiên tòa xét xử sơ thẩm theo chuyên đề: “Tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm để nâng cao vai trò của Kiểm sát viên tại phiên tòa dân sự”. Đây không chỉ là hoạt động nghiệp vụ mang tính thực tiễn cao mà còn là diễn đàn học thuật, nơi cả Kiểm sát viên và Thẩm phán cùng nhìn nhận, đánh giá và hoàn thiện kỹ năng nghề nghiệp.

(Ảnh: toàn cảnh phiên tòa xét xử)

Vụ án được lựa chọn xét xử là tranh chấp về thừa kế tài sản giữa nguyên đơn ông Hoàng Phú Chính và các bị đơn gồm ông Hoàng Phú Sơn và bà Nguyễn Thị Tân cùng những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Nội dung vụ án xoay quanh yêu cầu chia thừa kế đối với quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất do cụ Tùy và cụ Lãng để lại. Đây là dạng tranh chấp điển hình nhưng phức tạp, bởi không chỉ liên quan đến các quy định pháp luật về thừa kế mà còn gắn với tính chất nhạy cảm của quan hệ gia đình.

Qua quá trình thẩm tra, xét hỏi công khai tại phiên tòa, một vấn đề mang tính quyết định đã được làm rõ: mặc dù cụ Tùy và cụ Lãng đều qua đời không để lại di chúc hợp pháp, song trước đó, toàn bộ tài sản đã được các cụ định đoạt thông qua giao dịch tặng cho đối với bị đơn. Việc tặng cho này đã hoàn tất về mặt pháp lý, làm phát sinh quyền sử dụng hợp pháp của người được tặng cho và đồng thời làm chấm dứt quyền định đoạt của người để lại di sản đối với khối tài sản này.

Từ góc độ pháp lý, khi tài sản không còn thuộc quyền sở hữu, sử dụng của người chết tại thời điểm mở thừa kế thì không thể xác định là di sản để phân chia. Đây chính là điểm mấu chốt để giải quyết vụ án, đồng thời là cơ sở vững chắc để bác bỏ yêu cầu chia thừa kế của nguyên đơn.

(Ảnh: Kiểm sát viên tham gia phiên tòa)

Tại phiên tòa, Kiểm sát viên đồng thời là Phó Viện trưởng: đồng chí: Đào Thị Lan Phương đã thể hiện rõ vai trò kiểm sát thông qua việc phân tích chứng cứ toàn diện, đánh giá chính xác bản chất pháp lý của các giao dịch dân sự liên quan và đưa ra quan điểm giải quyết vụ án với lập luận chặt chẽ, thuyết phục. Theo đó, Viện kiểm sát xác định: Một là không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có yêu cầu độc lập về việc hủy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chia thừa kế, do không còn di sản để phân chia. Hai là chấp nhận yêu cầu của bà Hằng về việc tuyên bố di chúc vô hiệu (nếu có), nhằm bảo đảm tính đúng đắn, khách quan của các giao dịch dân sự. Quan điểm của Viện kiểm sát không chỉ thể hiện sự tuân thủ nghiêm minh các quy định của pháp luật dân sự mà còn khẳng định nguyên tắc tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu hợp pháp đã được xác lập, qua đó góp phần củng cố tính ổn định của các quan hệ pháp luật trong xã hội.

Điểm nổi bật của phiên tòa chuyên đề không chỉ nằm ở nội dung vụ án mà còn ở giá trị thực tiễn sâu sắc mà nó mang lại. Đây là dịp để cả Kiểm sát viên và Thẩm phán cùng trực tiếp quan sát, đánh giá, rút kinh nghiệm từ từng khâu: nghiên cứu hồ sơ, điều hành phiên tòa, kỹ năng xét hỏi, tranh luận và ban hành phán quyết. Sự tương tác giữa các chủ thể tiến hành tố tụng tại phiên tòa đã góp phần làm rõ hơn yêu cầu về tính khách quan, toàn diện và chuẩn mực trong hoạt động xét xử.

Thông qua những phiên tòa như vậy, đội ngũ Kiểm sát viên không chỉ được nâng cao năng lực chuyên môn mà còn từng bước hoàn thiện phẩm chất nghề nghiệp theo yêu cầu: vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ, tinh thông về pháp luật, công tâm và bản lĩnh, kỷ cương và trách nhiệm. Đồng thời, đây cũng là môi trường thực tiễn quan trọng để đội ngũ Thẩm phán củng cố kỹ năng điều hành phiên tòa, nâng cao chất lượng xét xử, bảo đảm mỗi bản án được ban hành đều thực sự khách quan, đúng pháp luật và thuyết phục.

Có thể khẳng định, phiên tòa rút kinh nghiệm theo chuyên đề lần này không chỉ góp phần nâng cao vai trò của Kiểm sát viên tại phiên tòa dân sự mà còn thúc đẩy sự hoàn thiện chung của các chủ thể tiến hành tố tụng. Đây chính là bước đi thiết thực trong lộ trình xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, liêm chính và phụng sự công lý.