Ngày 16/01/2026, Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) khu vực 5 - Hải Phòng đã phối hợp TAND khu vực 5 – Hải Phòng tổ chức Hội nghị học tập, phổ biến, quán triệt các Nghị quyết và văn bản hướng dẫn áp dụng Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025. Hội nghị được tổ chức nhằm kịp thời triển khai, thống nhất nhận thức và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật hình sự trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp trên địa bàn.

Tham dự Hội nghị có các đồng chí Lãnh đạo VKSND khu vực 5- Hải Phòng; Lãnh đạo Tòa án nhân dân khu vực 5 – Hải Phòng; các đồng chí Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, Chuyên viên cùng các Thẩm phán của Tòa án nhân dân khu vực 5 – Hải Phòng. Hội nghị được tổ chức nghiêm túc, thiết thực, bảo đảm yêu cầu vừa học tập lý luận, vừa gắn với thực tiễn công tác chuyên môn.

Đồng chí Võ Thị Mai Phương – Viện trưởng VKSND khu vực 5 phát biểu chỉ đạo Hội nghị

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, đồng chí Võ Thị Mai Phương - Viện trưởng VKSND khu vực 5 - Hải Phòng nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt quan trọng của việc ban hành các Nghị quyết, văn bản hướng dẫn áp dụng pháp luật hình sự trong giai đoạn hiện nay. Đồng chí nêu rõ, kể từ ngày 01/7/2025, ngành Kiểm sát nhân dân thực hiện theo mô hình tổ chức mới, kết thúc hoạt động của VKSND cấp quận, huyện. VKSND khu vực chính thức được thành lập và đi vào hoạt động. Do đó, việc kịp thời nghiên cứu, quán triệt, nắm vững các quy định mới của BLHS và các văn bản hướng dẫn thi hành có ý nghĩa then chốt, góp phần bảo đảm việc áp dụng pháp luật được thống nhất, chính xác, hiệu quả.

Tại Hội nghị, đồng chí Nguyễn Song Hải - Chánh án TAND khu vực 5 - Hải Phòng đã trực tiếp truyền đạt, quán triệt những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP ngày 30/9/2025 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự quy định tại Điều 51 và Điều 52 BLHS. Nghị quyết đã làm rõ khái niệm, phạm vi và điều kiện áp dụng của từng tình tiết; hướng dẫn phương pháp xác định, đánh giá các tình tiết trong mối quan hệ với hành vi phạm tội, nhân thân người phạm tội và hậu quả xảy ra, qua đó tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, khắc phục tình trạng nhận thức và áp dụng chưa thống nhất trong thực tiễn thời gian qua.

Đồng chí Nguyễn Song Hải – Chánh án TAND khu vực 5 - Hải Phòng phát biểu tại Hội nghị

Một trong những nội dung được các Kiểm sát viên, Thẩm phán đặc biệt quan tâm là việc định lượng hóa điều kiện áp dụng Điều 54 BLHS. Theo hướng dẫn tại Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP, để quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc chuyển sang loại hình phạt khác, số lượng tình tiết giảm nhẹ phải nhiều hơn số tình tiết tăng nặng từ hai tình tiết trở lên; đồng thời, trong số đó phải có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 51 BLHS. Quy định này được đánh giá là bước tiến quan trọng, tạo ra “ngưỡng pháp lý” cụ thể, góp phần khắc phục tình trạng áp dụng Điều 54 BLHS còn thiếu thống nhất giữa các địa phương trước đây.

Hội nghị cũng tập trung làm rõ các tình tiết giảm nhẹ thường phát sinh tranh luận trong thực tiễn, như: “người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm”, “phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân”, hay việc áp dụng đồng thời hai tình tiết “tự thú” và “thành khẩn khai báo”. Nghị quyết đã hướng dẫn cụ thể từng trường hợp, phân biệt rõ bản chất pháp lý và điều kiện áp dụng, qua đó tạo cơ sở để Kiểm sát viên – Thẩm phán đánh giá chính xác mức độ ăn năn, hối cải và thái độ hợp tác của bị can, bị cáo trong quá trình giải quyết vụ án.

Đối với các tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự, Hội nghị tập trung phân tích những nội dung mới liên quan đến tình tiết “phạm tội đối với người ở trong tình trạng không thể tự vệ được”, “tái phạm nguy hiểm” và cách phân biệt giữa “phạm tội nhiều lần”, “tái phạm” và “có tính chất chuyên nghiệp”. Những hướng dẫn này có ý nghĩa quan trọng trong việc xử lý nghiêm minh các hành vi phạm tội có tính chất nguy hiểm cao, đồng thời bảo đảm việc định khung hình phạt và áp dụng tình tiết tăng nặng được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

Một điểm nhấn quan trọng khác được quán triệt tại Hội nghị là nguyên tắc không áp dụng trùng lặp tình tiết. Theo đó, trong trường hợp một tình tiết vừa là tình tiết định khung hình phạt, vừa là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thì chỉ được sử dụng một lần để làm căn cứ quyết định hình phạt, nhằm bảo đảm tính công bằng, tránh việc “nặng hóa” trách nhiệm hình sự của người phạm tội một cách không có căn cứ.

Bên cạnh đó, Hội nghị đã quán triệt Công văn số 01/TANDTC-PC ngày 05/01/2026 của Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS. Cụ thể đã hướng dẫn chi tiết truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người có hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao. Thông qua Hội nghị này, các Kiểm sát viên, Thẩm phán đã hiểu rõ các quy định pháp luật về tình tiết như thế nào là dao có tính chất sát thương cao để áp dụng vào trong thực tiễn theo quy định tại Phục lục 5, Thông tư số 75/2024/TT-BCA ngày 15/11/2024 của Bộ Công an quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ;…

Quang cảnh Hội nghị tại trụ sở VKSND khu vực 5 - Hải Phòng

Trong phần thảo luận, các Kiểm sát viên, Thẩm phán đã trao đổi thẳng thắn về những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn công tác kiểm sát điều tra, truy tố, xét xử; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng áp dụng các quy định của BLHS và các văn bản hướng dẫn thi hành. Nhiều ý kiến cho rằng việc kịp thời ban hành các nghị quyết, công văn hướng dẫn đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, giúp các cơ quan tiến hành tố tụng áp dụng thống nhất pháp luật, hạn chế oan sai và bỏ lọt tội phạm.

Tại Hội nghị, lãnh đạo VKSND khu vực 5 - Hải Phòng và TAND khu vực 5 – Hải Phòng yêu cầu mỗi cán bộ, Kiểm sát viên, Thẩm phán tiếp tục nghiên cứu sâu các nội dung đã được quán triệt; chủ động vận dụng linh hoạt, đúng quy định của BLHS và các văn bản hướng dẫn trong từng vụ việc cụ thể; tăng cường trao đổi nghiệp vụ, kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc phát sinh để đề xuất hướng xử lý phù hợp.

Hội nghị học tập, quán triệt các nghị quyết, văn bản hướng dẫn áp dụng BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2025 của VKSND khu vực 5, thành phố Hải Phòng đã diễn ra thành công, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, thống nhất áp dụng pháp luật hình sự, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và nhiệm vụ công tác của Ngành trong tình hình mới. Đồng thời, thể hiện tinh thần đoàn kết, phối hợp tốt giữa hai cơ quan, tạo điều kiện cho các Kiểm sát viên, Thẩm phán học tập lẫn nhau, chia sẻ. giúp đỡ nhau, cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Nguyễn Hoàng Giang - Tổ tuyên truyền VKSND khu vực 5 - Hải Phòng